Duzeka.pl

Katalog

Książka A-Z

OPIS PRODUKTU

20.03.2016, 14:13
  • Autor Nina Siegal
  • Wydawnictwo WAM
  • Rok wydania 2016-01-11
  • Oprawa miękka
  • Liczba stron 336
  • ISBN 978-83-277-1042-0

OCENA

Lekcja anatomii
Fascynująca tajemnica ukryta za arcydziełem Rembrandta

Rembrandt. Wisielec. Czarownica z Lejdy.
I jeden obraz, który połączył ich na zawsze.

1632 rok, Amsterdam, publiczna egzekucja notorycznego złodzieja Adriaena alias Arisa Kindta. Wieczorem, podczas wykładu anatomii, doktor Nicolaes Tulp dokonuje publicznej sekcji zwłok rzezimieszka. Wśród świadków tego medycznego spektaklu jest Rembrandt van Rijn, który zobrazuje go arcydziełem - swoją przepustką do nieśmiertelności.

Dlaczego Rembrandt z taką determinacją podkreśla godność zmarłego, pozwalając doktorowi Tulpowi dokonać jedynie sekcji przedramienia? Dlaczego na gotowym obrazie domalował Adriaenowi dłoń, którą ucięto mu wiele lat wcześniej? Czy zadecydowała o tym trauma z własnego dzieciństwa? Osobista znajomość zmarłego? A może spotkanie z tajemniczą kobietą noszącą w brzuchu dziecko mordercy?

Zmysłowa podróż ulicami XVII-wiecznego Amsterdamu. Tajemnice najsłynniejszego obrazu Rembrandta odkryte przez konserwatorów dzieł sztuki. Prowokujący, naturalistyczny obraz medycyny i przesądów Złotego Wieku Niderlandów. Piękna historia miłosna. Subtelna opowieść o sztuce, miłości i śmierci dla fanów "Dziewczyny z perłą" i "Szczygła".


RECENZJA

Bardzo lubię sięgać po książki, które opowiadają historię jakiegoś dzieła - czy to literackiego, czy też rzeźbiarskiego lub malarskiego; stąd wśród moich lektur powieści osnute wokół losów bądź wątków z życia Degasa ("Malowane dziewczęta Degasa"), van Gogha ("Zakochana modelka"), Renoira ("Niedziela nad Sekwaną"), Moneta ("Claude i Camille"). Ostatnio do grona tego typu lektur dołączyła "Lekcja anatomii" (doktora Tulpa) autorstwa Niny Siegal, której fabuła koncentruje się na okolicznościach powstania arcydzieła Rembrandta oraz wokół losów postaci w różnym stopniu mających związek z jego genezą - a wszystko to w barwnej scenerii XVII-wiecznego Amsterdamu.


Ostatni dzień stycznia 1632 roku w Amsterdamie. Lada chwila odbędzie się publiczna egzekucja złodzieja - recydywisty Adriaena Adriaenszoona, zwanego Arisem Kindtem. Do miasta spieszy młoda, ciężarna Flora z Lejdy - pragnie błagać o ułaskawienie ukochanego, ale okazuje się, że jedyne, co może jeszcze zrobić, to zabiegać o wydanie ciała powieszonego mężczyzny. Nie jest to jednak prosta sprawa, gdyż zwłoki kupił niejaki Jan Fetchet, handlarz osobliwości i famulus anatomicus, czyli człowiek trudniący się pozyskiwaniem ciał dla Gildii Chirurgów, a tak się składa, że tego dnia na zwłokach Adriaena zostanie przeprowadzona publiczna sekcja połączona z wykładem z anatomii, której dokona doktor Tulp. Upamiętnić całe wydarzenie, na zlecenie amsterdamskiej Gildii Chirurgów, ma Rembrandt van Rijn - obraz, który stworzy, okaże się jego przepustką do sławy i nieśmiertelności.

Na kartach powieści krzyżują się losy kilku osób, które w mniejszym bądź większym stopniu będą miały swój udział w powstaniu arcydzieła: skazańca Arisa, jego ukochanej Flory, handlarza osobliwości, doktora Tulpa, a nawet? Kartezjusza oraz samego Rembrandta, który zrezygnował w swoim dziele z realizmu, by nie rzec naturalizmu tego medycznego spektaklu, jakim były publiczne sekcje zwłok, podkreślając - no właśnie, co? Godność zmarłego, której odmówiono mu za życia? Spokój, którego doznał dopiero po śmierci?


"Był człowiekiem z krwi i kości. Miał umysł i duszę. Ona go kochała, Fetchet go kupił, doktor Tulp zawłaszczył go sobie na potrzeby nauki, a ja chciałem go dla mojej sztuki. Nas wszystkich interesowało jego ciało. Wszyscy chcieliśmy zrobić z tego ciała jakiś użytek. A tymczasem on nie należał do nikogo z nas."


"Lekcja anatomii doktora Tulpa" było dziełem sztuki, które zaintrygowało autorkę książki już w dzieciństwie - dzięki reprodukcji zdobiącej jedną ze ścian jej rodzinnego domu. Fascynacja pogłębiała się wraz z upływem czasu, by przerodzić się w pomysł napisania powieści, której bohaterem byłby martwy mężczyzna przedstawiony na obrazie - Adriaen Adriaenszoon alias Aris Kindt. Siegal przeprowadziła się do Amsterdamu, zgłębiała dokumenty z epoki zgromadzone w tamtejszych archiwach, godzinami studiowała oryginał obrazu, co zaowocowało konkretnym pomysłem na fabułę, w której martwe ciało miało swoją historię, należało do człowieka, którego życiowe wybory oraz inne okoliczności doprowadziły do tego, że stał się najważniejszym elementem publicznej sekcji zwłok uwiecznionej przez jednego z największych artystów wszech czasów. I zapragnęła tę historię opowiedzieć.


W tym celu zastosowała narracyjny wielogłos, pozwalający poznać losy straconego mężczyzny i okoliczności powstania dzieła z różnych punktów widzenia, a więc możliwie najpełniej i najciekawiej. Co ważne - udało jej się przy tym oddać obyczajowe realia i ducha epoki nazywanej Złotym Wiekiem Niderlandów głównie dzięki wplataniu w wypowiedzi czy przemyślenia bohaterów refleksje związane z kwestiami filozoficznymi nurtującymi ówczesnych, oświeceniowych myślicieli i uczonych, mających również znaczący wpływ na twórczość Rembrandta, co jest widoczne choćby w sposobie przedstawienia ciała zmarłego na obrazie.


Nina Siegal snuje fascynującą opowieść o życiu Arisa Kindta i losach jego ciała po śmierci, udzielając głosu zarówno jemu samemu, jak i jego ukochanej Florze. Autorka przyznaje, że charakterystyka postaci, jak i historia jego życia jest fikcją literacką, opartą na fabule XVI-wiecznej powieści łotrzykowskiej, jednak informacje dotyczące popełnianych przez bohatera przestępstw zaczerpnęła z archiwalnych dokumentów (podobnie jak jego personalia i pseudonim). Trzeba przyznać, że życiorys Kindta prezentuje się wiarygodnie, zaś połączenie faktów i fikcji jest nadzwyczaj płynne i udane. Ukazanie Adriaena takim, jakim był za życia, uświadomienie czytelnikowi, że ciało, które obserwujemy na obrazie Rembrandta należało do mężczyzny, który kochał i był kochany, przywraca mu człowieczeństwo i ludzką godność, z której odarto go, przeznaczając do publicznej sekcji zwłok. Dzięki temu dzieło mistrza zyskuje nowy wymiar, opowiada historię jeszcze inną niż ta, którą widzimy; autorka zwraca uwagę na to, co w swoim malowidle podkreślił na różne sposoby Rembrandt: kompozycją, doborem kolorów, połączeniem faktury i światła; skłania czytelników do zastanowienia, w jaki sposób ciało trafiło na stół sekcyjny, dlaczego artysta umieścił je w centrum kompozycji i zdecydował się na przedstawienie jedynie sekcji ręki, podczas gdy Tulp dokonał pełnej; skąd pomysł, by na obrazie domalować zwłokom prawą dłoń, odciętą mężczyźnie jeszcze za życia w ramach kary za kradzież i dlaczego przedstawił je bez blizn i innych pozostałości kar cielesnych? Co kierowało Rembrandtem, kiedy rezygnował z realizmu, by podkreślić godność zmarłego?


Podpowiedzią co do intencji artysty są fragmenty fabuły zawierające retrospekcje z jego życia oraz przemyślenia w trakcie pracy nad obrazem, uzupełnione wplecionym w narrację zapisem jego oględzin oraz wnioskami współczesnego konserwatora dzieł sztuki, analizującego, co kryją kolejne warstwy farby, a także wyniki badań promieniami rentgenowskimi; w połączeniu z informacjami na temat życia Rembrandta (a zwłaszcza dramatycznymi wydarzeniami z dzieciństwa), tworzą one niezwykle barwną i fascynującą historię.


Ważnym elementem powieści, który doskonale wpisuje się w światopogląd artysty, a co za tym idzie ? miało istotny wpływ na jego twórczą manierę, a więc i kompozycję obrazu oraz jego przesłanie ? jest filozofia oświeceniowa, której reprezentantem jest tu Kartezjusz. Prowadzi on rozważania na temat istoty duszy, poszukuje jej w ciałach zwierząt, zaś zaproszony przez Tulpa na sekcję Kindta, dochodzi do pewnych wniosków, dzięki którym przeszedł do historii filozofii. Sam Tulp zresztą, pod wpływem prądów myślowych epoki, szuka w ciele zmarłego duszy oraz namacalnych śladów zepsucia (przestępcy mieli mieć czarne serca i wątroby), lecz ich nie znajduje. Niejako w opozycji do nich Rembrandt próbuje wydobyć duszę, istotę człowieczeństwa z martwego ciała nie za pomocą chirurgicznych narzędzi, lecz zwizualizować ją dzięki kompozycji obrazu, kolorystyce, metodzie nakładania kolejnych warstw farby, gry światłem i cieniem, a nawet rezygnacją z realizmu ? wszystko po to, by podkreślić, że ludzkie ciało jako całość jest siedliskiem duszy i w związku z tym należy mu się szacunek, nawet jeśli odmówiono mu go za życia.


Niesamowite i intrygujące jest odkrywanie przesłania powieści, jak i dzieła Rembrandta. O ile bowiem sama fabuła "Lekcji anatomii" jest po prostu ciekawa i trudno nazwać ją porywającą, o tyle refleksje płynące z lektury są o wiele bogatsze i bardziej fascynujące. Między prawdą a Bogiem fabułę można by potraktować jako opowieść o nieszczęśliwej miłości i dość prostą historię powstania jednego z najsłynniejszych dzieł sztuki w barwnych realiach XVII-wiecznego Amsterdamu, jednak na szczęście posiada ona drugie dno, mówiące nam o wiele więcej o obyczajowości epoki, charakterystycznych dla niej przesądach, stanie ówczesnej medycyny, a także o filozofii i jej wpływie na sposób postrzegania świata przez ówczesnych ludzi oraz manierę artystyczną mistrza, niż mogłoby się wydawać. Jeśli więc lubicie poznawać tajemnice i historie, jakie skrywają dzieła sztuki, jest to lektura dla Was.


Karolina Małkiewicz

Komentarze

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Urodzinowa impreza Gutek Film w barStudio!

25-lecie Gutek Film w barStudio już 7 grudnia. Za konsoletą Roman Gutek... »

Boskie Targi Bożonarodzeniowe

Zapraszamy na kolejne, 29. Targi Bożonarodzeniowe do Państwowego Muzeum... »

Dni Nagrody Lux

29 listopada – 1 grudnia zapraszamy miłośników kina na bezpłatne po... »

Nasze     Patronaty

Na obcej ziemi
Mieszanka stylów, perspektyw, nacji i religii, tworzący skomplikowany obraz ludzkich losów.

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook