Duzeka.pl

Katalog

Książka A-Z

OPIS PRODUKTU

11.12.2016, 17:49
  • Autor Fabiani Bożena
  • Wydawnictwo PWN
  • Ilość stron 288
  • Numer wydania I
  • Data premiery 2016-09-06

OCENA

Stary Testament w malarstwie
Kto malował Stwórcę więcej niż śmiało, bo bardzo dosłownie wedle anatomii człowieczej? Dlaczego w XV wieku podjęcie tematyki ?rozbieranej? było możliwe tylko pod pretekstem ilustrowania Biblii? W jaki sposób obrazowanie grzechu pierwszych rodziców stało się szkołą malowania aktu? Czy artyści zawsze malowali arkę Noego zgodnie z ówczesną wiedzą przyrodniczą? Dlaczego, już po odkryciach Kolumba, na płótnie XVI-wiecznego twórcy, obok słoni, żyraf czy tygrysów widzimy też latające smoki? Czy na obrazie Wieża Babel Pietera Bruegla, oglądanym nawet z bliska, dostrzeżemy szczegóły, rozpoznamy, czym są plamki, punkciki, kreseczki? I jak to możliwe, że dzieło niderlandzkiego mistrza ożywa dopiero dzięki komputerowemu powiększeniu, a nie bezpośredniemu oglądowi? Po czterech tomach Gawęd o sztuce oraz komplementarnym wobec nich tomie Gawędy o sztuce sakralnej Bożena Fabiani skupia się na tradycji starotestamentowej w sztuce europejskiej. Tam podstawą opowieści stały się epizody ewangeliczne zapisane w Nowym Testamencie, tym razem autorka sięga jeszcze głębiej, do korzeni sztuki religijnej, do dzieł inspirowanych Starym Testamentem. Pokazuje trwałość tradycji, ciągłość wątków, które przewijają się przez malarstwo i rzeźbę do początku XX wieku, a czasem nawet sięgają współczesności. Opisuje wybrane tematy zaczerpnięte z Biblii, skupiając się nie tylko na objaśnieniu tego, co przedstawiają dzieła, lecz także na życiu tych, którzy je tworzyli. Stary Testament zawiera opowieści najróżniejsze: zadziwiające, niezrozumiałe, wzniosłe i okrutne, tętniące życiem i emocjami ? i wszystko to autorka obserwuje na obrazach, tropiąc przy tym realia związane zarówno z epoką żydowskich patriarchów i królów, jak i z czasami artystów podejmujących tematy biblijne. Przygląda się, jak w ciągu wieków radzono sobie z trudnościami w wyobrażeniu człowieka i żywiołów, powietrza, światła, wody, jak ukazywano potężne emocje bohaterów biblijnych, zwłaszcza te najgroźniejsze - nienawiść, mściwość, zawiść. Autorka ściśle powiązuje historię z obrazem, wyjaśnia jego treść, pokazuje podejście malarza do tematu - tak różne w zależności od epoki i indywidualnych cech artysty. Pisząc o sztuce, która wyrosła na glebie słowa pisanego, Bożena Fabiani stara się o równowagę słowa i obrazu. Każdy rozdział składa się z powtarzających się i przeplatających dwóch elementów - krótkiego streszczenia tekstu, który malarz miał za zadanie zilustrować (przy czym autorka obficie cytuje tekst biblijny), oraz z zestawu obrazów wraz z ich interpretacją, często wzbogaconą informacją o malarzu. Czasem, dla urozmaicenia i przełamania nadmiernej powagi opowieści, pozwala sobie omówić ilustracje niedotyczące bezpośrednio wątku głównego; i tak na przykład, pisząc o tytanicznej pracy XIX-wiecznego ilustratora Biblii Gustave?a Doré, przywołuje jego obraz z? Czerwonym Kapturkiem w łóżku z groźną babcią-wilkiem. Autorka robi to nie z roztargnienia, lecz celowo, żeby wywołać uśmiech na twarzy Czytelnika, a przy okazji pokazać niebywałą skalę zainteresowań autora, jako że Doré ilustrował najrozmaitsze gatunki literatury, nawet bajki. Bożena Fabiani Absolwentka Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego (1963), doktor nauk humanistycznych (1974), długoletni wykładowca historii kultury w Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie (1975?2005), historyk, pisarka, poetka, pedagog, nauczyciel akademicki, tłumaczka i popularyzatorka wiedzy o sztuce. Autorka książek historycznych, artykułów naukowych i popularno-naukowych oraz utworów poetyckich. W kręgu jej zainteresowań pozostają: kultura i sztuka baroku, dzieje chrześcijańskiego Rzymu, kultura staropolska oraz biografie najbardziej znanych artystów. W latach 2000-2010 popularyzowała zagadnienia z zakresu historii sztuki na antenie 2 Programu Polskiego Radia w audycji Ewy Prządki W stronę sztuki. Wygłosiła wtedy około 300 gawęd. Część z nich - przejrzana i rozszerzona - znalazła się w serii książek Gawędy o sztuce.


RECENZJA

Jest taka scena w Luwrze zaraz na początku "Ludzi bezdomnych|" Żeromskiego, gdzie piękna panna Natalia stoi przed rzeźbą Venus z Milo. Symbolika najzupełniej zrozumiała, a wyobrażenie sobie owej rzeźby nie sprawia problemu, gdyż o kulturze starożytnych Grecji i Rzymu szkoła opowiedziała nam dosyć. Pewna trudność pojawia się wówczas, gdy czytamy na przykład "Metafizykę" Lecha Majewskiego, w której szczególne miejsce zajmują obrazy Hieronima Boscha, a nam nazwisko malarza podsuwa jedynie wieloelementowe konstrukcje, których sensu nie znamy. Lub gdy kolejny pisarz umieszcza na ścianie salonu swojego bohatera obraz Judyty z głową Holofernesa i nawet znajomość historii biblijnej morderczyni nie pozwala nam zidentyfikować opisywanego obrazu. Jakby coś z samej powieści ubywało przez nasza niewiedzę. To tylko dylematy z perspektywy czytelnika, bodźców do ubolewania nad własną ignorancją w tej dziedzinie może być wiele. I tu wkraczają z pomocą książki takie jak "Stary Testament w malarstwie" Bożeny Fabiani, podejmująca temat starotestamentowych historii przelanych na płótno. Tematyka bardzo żywo zaprzątająca umysły nie tylko ze względów religijnych, ale też na swą symbolikę, wyrazistość, niepokojącą makabryczność i wszechobecność - a więc pewną bliskość - w chrześcijańskiej części świata.



Książkę podzielona na rozdziały dotyczące poszczególnych Ksiąg Starego Testamentu, a te z kolei na mniejsze punkty traktujące o wybranych historiach z tych Ksiąg. Każdy z punktów dzieli się na dwie części: "W Biblii" - opowiadającą historię zgodnie z biblijnym przekazem, a także traktującą o samym przekazie - i "W malarstwie" - tekst właściwy, wprowadzający w artystyczne interpretacje opowiedzianej historii.



Tematy wybrane są według malarskiego klucza, a zatem w tomie znalazły się te fragmenty biblii, które wystarczająco podziałały na wyobraźnię artystów, by pod ich wpływem stworzyli dzieła godne uwagi. Autorka stara się ukazać różne style, różne interpretacje z różnych epok, jednak nie tworzy wyczerpujących opisów. Tematy potraktowane są tu dość zdawkowo, zaledwie nakreślone. Nie stanowi problemu skromne streszczenie historii ze Starego Testamentu - te są na ogół dobrze znane. Irytująca jest natomiast skrótowość opowieści o malarstwie, niewielka ilość przykładów, krótkość wywodu. Tekst jest ciekawy, wciągający w technikalia i interpretacje, ale całość aż się prosi o więcej szczegółów i choć autorka sięga do teologii i historii jako wyjaśnień ? te są nader skromne. Zapewne jednak nie o szczegółowe studium chodziło Bożenie Fabiani, a o przekazanie bardzo ogólnej wiedzy, zadzierzgnięcie tej odrobiny, która skłoni czytelnika do dalszych poszukiwań.



"Stary Testament w malarstwie" zawiera jednak nieco więcej niż tylko opowieści o obrazach. Pośród wyjaśnień jak i czemu Michał Anioł malował jak malował lub dlaczego pewien malarz awanturnik mógł cieszyć się łaskami u rzymskich biskupów, otrzymujemy skrawki wiedzy historycznej, okruchy charakterystyki społeczeństw i ich gustów. Przy okazji omawiania obrazów, autorka pokusiła się również o całkiem interesujące noty biograficzne malarzy, o których we wcześniejszych swoich książkach pisała niewiele lub wcale. A wszystko to w oprawie zdjęć - czarno-białych i kolorowych - opisywanych obrazów.



Tym, czego książce odmówić nie można, jest pewien urok przekazu. Autorka sięga do własnych opinii, doświadczeń i odkryć, które mają dla niej znaczenie. Nie czyni sekretu ze swojej niewielkiej raczej sympatii do barokowego stylu i nie stroni od zachwytów nad dziełem Pietera Bruegela. Teksty mają bardziej formę opowieści, gawędy, swobodnego wykładu dla znajomych, niż pracy naukowej. Książka nie jest kierowana do ekspertów w dziedzinie malarstwa, a do laików zaciekawionych tematyką. Tę rolę może pełnić z powodzeniem.


Iwona Ladzińska

Komentarze

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Urodzinowa impreza Gutek Film w barStudio!

25-lecie Gutek Film w barStudio już 7 grudnia. Za konsoletą Roman Gutek... »

Boskie Targi Bożonarodzeniowe

Zapraszamy na kolejne, 29. Targi Bożonarodzeniowe do Państwowego Muzeum... »

Dni Nagrody Lux

29 listopada – 1 grudnia zapraszamy miłośników kina na bezpłatne po... »

Nasze     Patronaty

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook