Duzeka.pl

Katalog

Książka A-Z

OPIS PRODUKTU

3.07.2017, 09:17
  • Autor Goulson Dave
  • Tłumaczenie Bańkowska Anna
  • Wydawnictwo Marginesy
  • Redakcja Mirkowska Anna
  • Język wydania polski
  • Język oryginału angielski
  • Ilość stron 256
  • Numer wydania I
  • Data premiery 2017-03-15

OCENA

Żądła rządzą. Moje przygody z trzmielami
Już jako mały chłopiec, dorastający na wsi w Shropshire, Dave Goulson pasjonował się wszelkimi formami życia, począwszy od własnej domowej menażerii egzotycznych zwierzaków, a skończywszy na poronionych eksperymentach z taksydermią. Ale najbardziej ze wszystkiego fascynowały go trzmiele: duże, krępe i pokryte gęstym futerkiem pszczoły. Tak, pszczoły. Mniej agresywne od innych przedstawicieli gatunku i równie potrzebne środowisku.

Goulsona zaciekawiły trzmiele paskowane, które dawniej powszechnie widywano na mokradłach Kentu, a które obecnie w Wielkiej Brytanii wyginęły całkowicie. Na szczęście nadal żyją w naturalnym środowisku Nowej Zelandii, jako potomstwo kilku królowych, sprowadzonych tam w XIX wieku.

"Żądła rządzą" to historia uporczywych starań Goulsona o reintrodukowanie tego gatunku w ich macierzystym kraju, ale także jego pasjonujących badań nad tymi zadziwiającymi stworzeniami i ich historią. Autor w bardzo emocjonalny sposób przedstawia też katastrofalne skutki, jakie intensyfikacja rolnictwa spowodowała wśród populacji trzmieli i przestrzega przed dalszymi potencjalnymi zagrożeniami.


RECENZJA
Mój dziadek miał łąkę pełną trzmieli. A właściwie prostokątną polanę wygryzioną w lesie przed dziesiątkami czy setkami lat, z trzech stron osłoniętą gęstymi ścianami wysokich starych drzew, a z czwartej wychodzącą na strumyk i szeroko rozpostarte łąki. Na tej polanie dziadek wypasał krowy. Siadałam często na skraju polany pod leszczynami i obserwowałam jak małe włochate kulki sennie patrolują różnobarwne kwiecie. Kiedyś zdziwiłam się ilością "bąków", dziadek odpowiedział "bo to taka ich łąka". I nie było to romantyczne westchnienie a sucha odpowiedź na moje głupie dziwienie się oczywistościom - podyktowana pierwotnym zrozumieniem prawideł świata i wielopokoleniowym doświadczeniem wypracowanym stwardniałymi od wideł dłońmi. Po prostu - jest łąka z kwiatami - są i trzmiele. Mój dziadek mało był uczonym filozofem czy przyrodnikiem by rozprawiać nad trzmielami - lepiej szło mu odczytywanie pogody z chmur niż wiedzy z książek. Moje obserwacje traktował jak dziecinną zabawę - może by nie uwierzył, że uczeni właśnie takimi obserwacjami docierają do wiekopomnych odkryć. I piszą o tym książki. "Żądła rządzą" Dave'a Goulsona to jedna z takich właśnie książek - łapczywie zaczytałam się w niej po prostu.

Jest to książka o - a jakże! - trzmielach. A właściwie nie tylko, bo skomplikowane zależności ekosystemu nie pozwalają na rozważania nad jednym gatunkiem w oderwaniu od reszty. A przynajmniej nie wówczas, gdy chodzi o "zapylacze". I właśnie te zależności zachodzące w przyrodzie - czasem dziwaczne i niebywałe - chyba mają szczególne znaczenie dla Goulsona. W książce przytacza na ten temat ciekawe anegdotki i wypowiedzi o tym, jak na przykład posiadanie przez stare panny kotów przyczynia się - pośrednio poprzez wpływ na populację trzmiela - do wyżywienia armii. Oczywiście książka nie zasadza się na plotkach, żartach i anegdotach. Autor na podstawie własnych obserwacji i wyników badań innych uczonych przedstawia skutki ginięcia populacji trzmiela, a także zagrożenia związane z jego pojawieniem się w nieodpowiednim dla siebie zakątku Ziemi. Pisze też o przyczynach i zagrożeniach dla owadów, pośród których największą katastrofą dla trzmielego rodu zdaje się pojawienie Adolfa Hitlera - i tu już nie ma mowy o anegdotycznym charakterze informacji, jest smutna prawda.

Oczywiście o trzmielach jako takich autor ma również dużo do powiedzenia. Wielu rzeczy nie domyśliłabym się na podstawie swoich amatorskich obserwacji tych niesamowicie spokojnych żyjątek. Bo rzeczywiście spokojne to one są - zazwyczaj. Są jednak sytuacje, gdy muszą pokazać żądło - i to bynajmniej nie tylko w przypadku bezpośredniego zagrożenia życia. I tu rozpoczyna się nieprawdopodobna opowieść o społecznej hierarchii gniazda, zewnętrznych i wewnętrznych zagrożeniach oraz obyczajowości co najmniej dziwacznej jak na ludzkie standardy. Zaskakujące są opisy zdolności trzmiela, choćby sposobu w jaki odnajduje on drogę do gniazda czy ocenienia zasobności kwiatów. Zasady dziedziczenia z kolei to nieco nudnawy wątek w książce, niemniej skutki zawiłości pokrewieństwa u trzmiela to świetny materiał na scenariusz do krwawej opowieści o bratobójczych walkach na szczytach władzy. Książka jest skarbnicą wiedzy nie do przecenienia.

Nieco deprymujące - no dobrze, szokujące - są opowieści autora z dzieciństwa umieszczone w obszernym wstępie. Tak, on też lubił obserwować trzmiele i inne żyjątka - obawiam się jednak że jego zamiłowanie wykraczało poza zdrowe normy. Nieco makabryczne choć wciągające historie o martwych zwierzętach, które znajdował jako mały chłopiec lub przyczyniał się ? zazwyczaj niechcący - do ich śmierci, to materiał trudny do przyswojenia. Opisy wypychanych własnoręcznie zwierząt, polowanie na ćmy, sekcje zwłok nie należą do najulubieńszych lektur miłośników zwierząt. Tu należy zaznaczyć, że jego dziecięce intencje były raczej dobre, ponadto po latach do swoich praktyk - przynajmniej do tych, gdzie ucierpiał jakiś osobnik dowolnego gatunku ? odnosi się z dystansem i naganą. Choć nie czaruje nas - praca "badacza owadzich nogów" czasem zmusza go do uszkodzenia, uśmiercenia czy utrudnienia życia jakiemuś trzmielowi. Pocieszającą jest myśl, że niejednokrotnie owo poświęcenie odbywa się w służbie ocalenia gatunku.

Dave Gouldson pisze z pasją i poczuciem humoru. A pasja ta dwoi się i troi, bo w opisywanych badaniach i eskapadach zawsze kroczy ramię w ramię z innymi zapaleńcami - doktorantkami, ochotnikami, psami tropiącymi. Zdecydowanie "Żądła rządzą" nie są zbiorem suchych faktów a relacją z działań na rzecz lepszego poznania mikroświata bzyczącego w trawie u naszych stóp. Relacją pełną zapachów, dźwięków i obrazów - nie zawsze przyjemną i sielankową, nie zawsze przepełnioną spektakularnymi sukcesami ? cóż z tego, gdy brutalność świata przyrody i niepowodzenia dają asumpt do rozważań nad istotą rzeczy i możliwymi przyczynami klęsk. Podczas czytania odniosłam wrażenie, że facet - pomimo trudności i okazyjnych niepowodzeń ? świetnie się bawi w swojej pracy. Może nawet lepiej niż ja na łące dziadka.

Iwona Ladzińska

Komentarze

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Amal Clooney wreszcie jest w ciąży?

Zmiana kształtów żony George'a Clooneya może wskazywać na to, że na... »

Wyprasowana twarz Madonny na okładce

59-letnia Madonna mimo upływu czasu nie rezygnuje z wizerunku młodziutk... »

Oficjalna sesja laureatów Złotych Globów!

W niedzielny wieczór, w hotelu Beverly Hilton w Beverly Hills po raz 74.... »

Nasze     Patronaty

Miasto świętych i złodziei
Połączenie "Mężczyzn, którzy nienawidzą kobiet" z "Zaginioną dziewczyną".

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook