Duzeka.pl

Katalog

Książka A-Z

OPIS PRODUKTU

21.08.2017, 08:21
  • Autor Sala Bartłomiej Grzegorz
  • Wydawnictwo Bosz
  • Język wydania polski
  • Język oryginału polski
  • Ilość stron 400
  • Numer wydania I
  • Data premiery 2017-04-26

OCENA

Wycie w ciemności. Wilki i wilkołaki Europy
"Wycie w ciemności. Wilki i wilkołaki Europy" stanowi kontynuację tzw. "Czarnej trylogii" zapoczątkowanej przez "W górach przeklętych. Wampiry Alp, Rudaw, Sudetów, Karpat i Bałkanów".

Bartłomiej Grzegorz Sala, historyk, etnolog i krajoznawca, opierając się na mitach, legendach i podaniach, sagach, romansach i dziełach hagiograficznych, autentycznych wydarzeniach, a w końcu klasyce literatury i kina grozy, nakreślił portret prawie sześćdziesięciu najciekawszych postaci przynależnych do wilczego i wilkołaczego rodu, jakie przemierzać miały przez epoki różne zakamarki Europy. Autor szczegółowo opisuje postać każdego wilka i wilkołaka, zaznacza przypisywane mu cechy i kreśli jego miejsce w kulturowych odniesieniach. Omawia też historyczne i kulturowe tło zapisanych opowieści, a nawet opisuje miejsca związane z konkretnymi postaciami. Dzięki temu książka stanowi kopalnię wiedzy, nie przestając być przygodą z najciekawszymi wilkami i wilkołakami Europy.


RECENZJA
Choć legendy o wilkołakach są niemal tak stare, jak kultura na Ziemi, krwiożercze człekokształtne wilcze istoty są jakby mniej znanymi braćmi wampirów. Te drugie mocniej zakorzeniły się w ludzkiej wyobraźni, a przez to zasiliły mnóstwo książek i filmów, na stałe wpisując się w straszliwy kanon. Wiara w wilkołaki sytuuje się bardziej w legendach i opowieściach przekazywanych przez kolejnych opowiadaczy; wywodzi się ze strachu przed wilkiem, strachu właściwie słabo uzasadnionego. Od tego punktu wychodzi w książce Wycie w ciemności. Wilki i Wilkołaki Europy Bartłomiej Grzegorz Sala.

Tak naprawdę to wilki powinny się bać nas - i tak zresztą jest. O wiele więcej bowiem tych zwierząt pada ofiarą człowieka niż na odwrót. Canis lupus właściwie nigdy nie atakuje ludzi, chyba że jest wściekły lub naprawdę nie ma innego wyjścia. A jednak od lat ludzkość boi się wilków, a strach ten podsycany jest przez wynaturzone jednostki, których złowrogie czyny wyolbrzymiane są w kolejnych legendach, w których wilki rzucają się na bezbronne dzieci i samotnie podróżujące niewiasty, rzucając im się do gardeł, a następnie wyjadając co smaczniejsze kawałki ciała. Opowieści o tych zwierzętach i ich przemianach w wilkołaki zaczynają się jeszcze przed naszą erą, co dokumentuje po czasie Pliniusz Starszy w swoim dziele "Historia naturalna". Od tej pory wilki i wilkołaki będą bohaterami kolejnych mitów, legend i podań, a wilczyca, która wykarmiła Remusa i Romulusa czy wilk poskromiony przez świętego Franciszka to tylko przykłady wybrane z morza innych zwierzęcych postaci.

Co ciekawe, nie w każdej opowieści wilk był zły. Zdarzało się, że zwierzę opiekowało się człowiekiem (jak chociażby wspomniana wilczyca karmiąca porzucone dzieci) czy było mu uległe (szczególnie dotyczyło to katolickich świętych, którzy potrafili panować nad groźnym zwierzem). Częściej jednak canis lupus przedstawiany jest jako brutalne zwierzę, bywa, że o nadnaturalnych mocach. Z obserwacji wilków wściekłych albo jednostek nadzwyczajnie dużych, o niespotykanym kolorze czy odbiegającym od normy zachowaniu wyewoluował obraz wilkołaka - pół człowieka-pół wilka. Wilkołak napadał na ludzi, dotkliwie ich kąsając, co sprowadzało na nich śmierć lub, rzadziej, przez pogryzienie zamieniał nieszczęśników w wilkołaki. Często chodził na dwóch łapach, był niezwykle silny, a jedyne, co mogło go pokonać to srebrne kule (najlepiej z wyrytym na nich krzyżem).

Wilkołakiem można było stać się przez nieuwagę (na przykład zapomniawszy się przeżegnać przed wyjściem z domu) lub świadomie, w wyniku paktu z diabłem. Można było też być ofiarą nieszczęśliwej rodzinnej klątwy, urodzić się pod złą gwiazdą lub być bardziej narażonym jako siódmy syn w rodzinie. Niektóre potwory miały świadomość, co się z nimi dzieje po przemianie, inne nie. Ile historii, tyle wariantów...

Bartłomiej Grzegorz Sala bardzo skrupulatnie spisuje wszystko, czego się dowiedział na temat europejskich wilków i wilkołaków. Odnotowuje każdą legendę, mit, opowieść, strzępek historii czy wzmiankę. Z podziwu godną wnikliwością tropi ślady wilków i wilkołaków w historii, literaturze i filmie. Niestety ta dokładność stała się jego gwoździem do trumny, bo oszołomiony czytelnik czuje się po prostu zagubiony przez mnogość informacji. Bowiem gdy Sala opowiada o wilkołakach Posejdona, musi nie tylko wyłuszczyć kim był Posejdon, ale także dokładnie opisać geografię okolicy, a gdy mówi o legendarnym litewskim Żelaznym Wilku, czuje się w obowiązku nakreślić sytuację Litwy w XIV wieku. Pół biedy, gdyby te informacje były podane w porywający sposób - chętnie bym się czegoś jeszcze nauczyła, choć, na wszystkich olimpijskich bogów, wiem, kim był Posejdon! - niestety w tych (obszernych, dodajmy) fragmentach autor przybiera ton rodem z Wikipedii.

Nie do końca jestem również przekonana do chronologicznego układu tekstu. Owszem, pozwala to śledzić rozwój wilkołaczych legend na przestrzeni wieków, ale chyba lepiej sprawdziłoby się skupienie się na pewnych tendencjach (wilki dobre, wilki krwiożercze, wilkołaki, likantropy), szczególnie, że wiele historii zdaje się być jedynie kolejnymi wariantami znanych już opowieści.

Co mi się podobało to przedstawienie wilkołaka w literaturze i filmie. Znawców horrorów nie zdziwią zapewne nazwiska Brama Stokera, Mary Shelley czy Sheridana le Fanu, jednak czy wiecie, że wzmianki o wilkołakach pojawiły się także u Aleksandra Dumasa? Jeśli chodzi o film, omówione są pokrótce chociażby kanoniczne już tytuły z Bélą Lugosi, ale także nowsze, nie zawsze udane, dokonania reżyserów.

Krew w żyłach mrożą prawdziwe historie psychopatycznych morderców, którym wydawało się, że są wilkołakami, czyli osobom chorym na likantropię. O, o tym bym poczytała chętnie więcej!

Kolejnym ogromnym plusem są ilustracje Justyny Sokołowskiej. Jej oszczędne w kolorach czarno-biało-czerwono-niebieskie przedstawienia wilków i wilkołaków są niezwykle klimatyczne i powodują lekki dreszcz. Zresztą za całość wydania należą się brawa, co jednak nie dziwi: BOSZ przyzwyczaił nas do pięknej oprawy swoich książek. Jest więc kremowy, pachnący, nieco grubszy niż zwykle papier, przyjemny font i konsekwentna kolorystyka. Szkoda tylko, że wygląd przekonuje mnie bardziej niż treść...

Im dalej w las, to znaczy... w czas - tym opowieści są ciekawsze. Przyznam jednak, że mogło to być kwestią tego, że gdzieś od połowy przestałam czytać historyczno-geograficzne wtręty, skupiając się jedynie na wilkołaczych legendach. Szkoda, że Bartłomiej Grzegorz Sala postawił na suchy, akademicki styl, bo temat jest bardzo ciekawy i wart przybliżenia go większej liczbie ludzi. Sądzę jednak, że długie passusy rodem z Wikipedii mogą niejedną osobę odstraszyć. A szkoda, bo przecież wilkołak już dawno wrósł w naszą kulturę i warto wiedzieć, do czego wzięły swój początek legendy, które ostatecznie wykreowały obraz nadnaturalnie silnego, stojącego na dwóch łapach, krwiożerczego potwora.

W ten sposób narodził się czwarty z najsłynniejszych wilkołaków, z których każdy reprezentował określony typ: Likaon - antycznego zbrodniarza ukaranego wilczą postacią za grzechy; Bisclavret - średniowiecznego nieszczęśnika zamienionego w wielka za sprawą złego uroku; Peter Stube - wczesnonowożytnego sługi szatana i mordercy, przybierającego wilcze kształty dla dokonywania kolejnych odrażających czynów; w końcu dwudziestowiecznego Lawrence'a Talbota - pełnego tragizmu człowieka-wilka, rozdartego pomiędzy dobrem i złem, odpowiadających jego dwóm postaciom. Ten ostatni typ wilkołaka zdominował współczesne wyobrażenia na temat owej istoty, w swoim triumfalnym pochodzie przez kolejne filmy, kreskówki, reklamy, teledyski, grafiki, gry itd.

Karolina Sosnowska

Komentarze

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Amal Clooney wreszcie jest w ciąży?

Zmiana kształtów żony George'a Clooneya może wskazywać na to, że na... »

Wyprasowana twarz Madonny na okładce

59-letnia Madonna mimo upływu czasu nie rezygnuje z wizerunku młodziutk... »

Oficjalna sesja laureatów Złotych Globów!

W niedzielny wieczór, w hotelu Beverly Hilton w Beverly Hills po raz 74.... »

Nasze     Patronaty

Miasto świętych i złodziei
Połączenie "Mężczyzn, którzy nienawidzą kobiet" z "Zaginioną dziewczyną".

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook