Duzeka.pl

Katalog

Książka A-Z

OPIS PRODUKTU

14.03.2018, 15:10
  • Autor Bronte Charlotte
  • Tłumaczenie Świderska Teresa
  • Wydawnictwo MG
  • Język wydania polski
  • Język oryginału angielski
  • Ilość stron 608
  • Numer wydania I
  • Data premiery 2018-03-14

OCENA

Dziwne losy Jane Eyre
Najsłynniejsza powieść Charlotte Brontë,  która przyniosła jej międzynarodową sławę.

Historia młodej dziewczyny, która po stracie obojga rodziców, trafia do domu brata swojej matki. Nie potrafi jednak obudzić uczuć u ciotki, która - gdy tylko nadarza się okazja - pozbywa się dziewczynki, wysyłając ją do szkoły dla sierot, słynącej z surowego rygoru. Jane jednak udaje się przeżyć, zdobywa wykształcenie i wreszcie znajduje pracę jako guwernantka, w domu Edwarda Rochestera, samotnie wychowującego przysposobioną córkę. Wydawałoby się, że tu wreszcie znajdzie prawdziwe szczęście. Jednak los upomni się zadośćuczynienia za winy z przeszłości jej ukochanego pana. Jane nocą ucieka szukać swojej własnej drogi...

Jane Eyre to powieść, o której wnet po jej opublikowaniu gazety angielskie pisały codziennie, do tego - niemal w samych superlatywach, a taki publiczny zachwyt nie zdarza się często. Książka Charlotte Brontë porwała tłumy i nadal pozostaje powieścią kultową. W czym tkwi jej fenomen? Wydaje się, że w wierności samemu życiu. Bez względu na epokę samotność, tęsknota i cierpienie są zawsze te same i zawsze tak samo przeżywane. Zwłaszcza jeśli jest to samotność wśród ludzi, tęsknota za zwykłym ciepłem drugiego człowieka i cierpienie wynikające z odtrącenia przez innych. Czy działo się to dawno temu, czy działo się wczoraj - trauma odrzucenia pozostaje ta sama, a lekcja miłości do odrobienia. Jane Eyre ukazała tę drogę nie tylko jako możliwą do przezwyciężenia, ale pewną, przykładem własnej osoby ręcząc, że sprawiedliwość istnieje, a cierpienie zostaje wynagrodzone.


RECENZJA
"Dziwne losy Jane Eyre" - najsłynniejsza powieść Charlotte Brontë, doceniana głównie przez wielbicielki romansów, czytana powierzchownie i jako romans pokutująca od lat na nieodpowiedniej półce. Wątek miłosny "Jane Eyre" jest najbardziej eksponowanym we wszelkich opisach, recenzjach i wersjach filmowych. Ale chyba nie tak widziała swoje dzieło autorka, która od początku posługiwała się męskim pseudonimem, by potraktowano jej powieści poważnie. Inteligentna kobieta przewidziała jak kiedyś w końcu świat potraktuje jej niepospolite myśli, patrząc przez pryzmat płci. Dziś chyba same jesteśmy sobie trochę winne - tak zwana "literatura kobieca" niskich lotów ma się dobrze, więc takie mimowolne skojarzenia zdają się poniekąd uzasadnione. Ale Charlotta Brontë  na to nie zasłużyła - w żadnej mierze.

Zatem zacznijmy od wątku miłosnego. Jest on pozornie banalny: biedna nauczycielka i bogaty pan na włościach zakochują się w sobie. Tu jednak banał się kończy. Bowiem ona nie jest skończoną pięknością a brzydką, niepozorną dziewczyną z sierocińca; a i z niego żaden amant - niezbyt subtelnej urody i sporo starszy od swojej wybranki, opryskliwy, porywczy, czasem wręcz brutalny. I ma to i owo na sumieniu. Oboje mają bolesną przeszłość, która pozwala ukazać szereg niesprawiedliwości i podłości świata. Ta ich miłość ma podstawę w swoistym porozumieniu dwojga ludzi pozornie bardzo odmiennych, a jednak na pewnym poziomie porozumienia duchowego niemal nieodłącznych. On spostrzega w dziewczynie dawnego siebie - z zasadami, uczciwego, nieskalanego brudami świata. Ona w nim - wartościową duszę, o którą warto zawalczyć. Ale Charlotte Brontë nie pisze o tym w sposób banalny i nie wszystkie aspekty tego porozumienia podaje czytelnikowi na tacy. Pewne rzeczy trzeba dostrzec czytając z klimatu opowieści, z gestu, z niewypowiedzianej sugestii. Tu większość dzieje się w człowieku - walka ze sobą, walka ze światem, a nawet walka między dwojgiem ukochanych. Bo Jane Eyre i Edward Rochester są postaciami złożonymi i przepełnionymi namiętnościami. Są dumni i niełatwo dają po sobie poznać uczucia - grają ze sobą w gierki, dręcząc siebie wzajemnie gdy tylko jedno ma przewagę nad drugim. W purytańskim świecie wiktoriańskiej Anglii pomiędzy dziewczyną z zasadami a pogmatwanym brutalem rodzi się napięcie nieomal erotyczne, pełne jednocześnie troski i sadyzmu psychicznego. Ale nie ma to niczego wspólnego ze współczesną żenującą tak zwaną "literaturą kobiecą" o zabarwieniu erotycznym. W "Dziwne losy Jane Eyre" emocje nie są wykreowane dla większej "pikantności" - one dzieją się gdzieś pod spodem w sposób naturalny, buzując pod genialnie poprowadzoną opowieścią, bez epatowania cielesnością i fizjologią.

Ogromną rolę odgrywają w "Dziwne losy Jane Eyre" wątki - obyczajowy i psychologiczny. Łączą się one niejako. Charlotta Brontë  zdaje się w sposób specyficzny odbierać rolę kobiety w wiktoriańskim świecie. Akceptuje pewne zasady kierujące światem a wywodzące się z zasad moralnych, jednocześnie dając wyraz temu, że dla kobiety te wąskie ramy bywają za ciasne. Tak też w słowa i myśli Jane wkłada głębokie przemyślenia, bogate życie wewnętrzne, niezłomność przekonań i siłę charakteru nieadekwatną do jej postury - jakby chciała pokazać, że dusza kobiety nie jest mniej godna od męskiej. Tutaj Charlotta - w całej zależności Jane Eyre od ludzi i zasad - dała jej wolność wewnętrzną, opartą na jej własnym twardym kodeksie moralnym, silniejszym od uczuć i emocji.

Charlotta umieszcza w swoich powieściach również postaci niejednoznaczne, okaleczone duchowo i moralnie. Za przerażającą fasadą kryje w nich nietuzinkowe osobowości, dusze szlachetne choć zagubione. W "Dziwne losy Jane Eyre" taką osobą jest Edward Rochester. Eryk Ostrowski w swoich książkach podsuwa źródła takiego zabiegu w temperamencie Charlotty i jej upodobaniu do władczych i bezwzględnych mężczyzn, któremu dała już wyraz podczas pisania młodzieńczych "Juveniliów". Coś w tym może być - Rochestera potrafiła ukazać bowiem w całkiem zachęcający sposób, pomimo podkreślania jego nieatrakcyjności i niedostatków charakteru.

Dojmującym uczuciem podczas lektury książek sióstr Brontë jest samotność. Puste wrzosowiska, osierocone dzieci, ukrywające się kobiety, owdowiali mężczyźni - to wszystko nabiera w ich słowach spotęgowanej mocy i czyni świat cichym pustkowiem, przedprożem śmierci. Charlotta apogeum opisu samotności osiągnęła w "Villette", jednak w "Dziwne losy Jane Eyre" jest ona również wyraźnie uchwytna. Najdramatyczniejsza pod tym względem jest pierwsza część powieści opisująca trudne dzieciństwo Jane - gdy umierają jej najbliżsi a osierocona dziewczynka jest nieustannie krzywdzona przez dorosłych i młodych kuzynów, utwierdzana w przekonaniu o swojej niższości i złym charakterze. Czyta się to ze ściśniętym sercem, choć autorka tu i ówdzie raczy nas humorystycznymi scenkami. I pozwala czasem by sprawiedliwości stało się zadość, by ludzie źli ponieśli karę a pogubieni - odpokutowali swoje czyny.

I jeszcze wisienka na torcie. Absolutny majstersztyk dopełniający klimatu, uwypuklający samotność głównych bohaterów, potęgę świata tłamszącego drobnego człowieka i ogrom lęku osamotnionej duszy. W wielkiej posiadłości Edwarda Rochestera dzieją się dziwne rzeczy - ktoś chodzi nocą po korytarzach i daje znać o swojej obecności w całkiem namacalny, niepokojący sposób. Wątek grozy Charlotta poprowadziła tu po mistrzowsku - realistycznie, z wyczuciem, opisując wrażenia zmysłowe bardzo sugestywnie, co nawet dziś przyprawia o gęsią skórkę czytelnika o wrażliwej wyobraźni. Wymownie przedstawia zagubienie Jane, gdy ta próbuje zrozumieć co to za siła nawiedza dom, nasłuchując pogłosek i wychwytując dziwne zachowanie domowników. I jej lęk, gdy owa siła zdaje się kierować przeciw niej. Charlotta miała niebywały talent do oddawania klimatu, do wzbudzania w czytelniku uczuć i nastrojów - lęku, osamotnienia, zagubienia, żalu, złości, smutku. Czarodziejka słowa.

"Dziwne losy Jane Eyre" można czytać powierzchownie i pokochać za samą fabułę i klimat. Jednak ma ona do zaoferowania o wiele więcej. Jest to powieść, której czytanie za każdym razem pozwala odkryć nowy wątek, nową myśl. Odniesienia biograficzne w których Charlotta oddaje cześć zmarłym siostrom, Bóg, moralność, poświęcenie, rodzina, ból utraty bliskich - to tylko okruch tego, co jeszcze można w powieści odkryć. Można by w nieskończoność wyciągać wątki, fragmenty, motywy i ukazywać geniusz autorki. Szufladka z etykietką "Romans" jest dla "Dziwne losy Jane Eyre" zdecydowanie zbyt wąska. I zbyt pospolita.

Iwona Ladzińska

Komentarze

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Amal Clooney wreszcie jest w ciąży?

Zmiana kształtów żony George'a Clooneya może wskazywać na to, że na... »

Wyprasowana twarz Madonny na okładce

59-letnia Madonna mimo upływu czasu nie rezygnuje z wizerunku młodziutk... »

Oficjalna sesja laureatów Złotych Globów!

W niedzielny wieczór, w hotelu Beverly Hilton w Beverly Hills po raz 74.... »

Nasze     Patronaty

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook