Duzeka.pl

Katalog

Książka A-Z

OPIS PRODUKTU

23.03.2018, 11:13
  • Autor Suchanow Klementyna
  • Wydawnictwo Wydawnictwo Czarne
  • Liczba stron 1176
  • Data premiery 2017-09-27

KUPUJ

OCENA

Gombrowicz. Ja, geniusz. Tom 1-2
Współwydawca: Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza

Tom I - 576 str.
Tom II - 600 str.

"Gombrowicz. Ja, geniusz" to podróż pełna zagadek i znaków zapytania. Zaczyna się na długo przed 1904 roku i kończy śmiercią pisarza. Te setki stron wiodą przez kontynenty ? od zarośniętej lasami Litwy, przez Warszawę, Paryż, Argentynę, Berlin, po Vence na południu Francji. To także podróż, w czasie której z nieopierzonego ziemiańskiego syna wyrasta pewny swej indywidualności pisarz, twórca zupełnie nowego języka, filozof, a w końcu zmęczony sławą człowiek. To również wędrówka przez kompleksy polskiej ? i nie tylko ? literatury, historii, tradycji i obyczajowości.

Choć trudno w to uwierzyć, "Gombrowicz. Ja, geniusz" to pierwsza pełna biografia pisarza. Klementyna Suchanow przez lata zbierała materiały, prowadziła rozmowy i podróżowała śladami Gombrowicza. Rezultatem jest monumentalne dzieło, w którym odbija się nie tylko Itek/Witold, ale także Europa XX wieku na tle skomplikowanych wydarzeń historycznych.

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Projekt współfinansowany przez Miasto Stołeczne Warszawa.


RECENZJA
Kilka miesięcy temu ukazała się długo oczekiwana biografia Witolda Gombrowicza "Ja, Geniusz". Jest to dzieło obszerne, dwutomowe. Autorka, Klementyna Suchanow nie szczędzi w niej informacji, cytatów, analiz. Zdaje się, że otrzymaliśmy tu dużo więcej niż wierzchnia warstwa życiorysu.

Tom pierwszy rozpoczyna się od przedstawienia losów rodu Gombrowiczów do kilku pokoleń wstecz. W ten sposób charakteryzuje sytuację majątkową i rodzinną Witolda. Dzieje pisarza z kolei opisuje tu od narodzenia do początków argentyńskiej emigracji. Tom drugi to dalsze losy w Argentynie, powrót do Europy, małżeństwo, kolejne zmagania z twórczością, śmierć. Autorka dogłębnie bada podjęty temat, analizuje nie tylko najważniejsze wydarzenia ale pochyla się również nad szczegółami budującymi tło ? takimi jak choćby umeblowanie mieszkania, drobne przyzwyczajenia, anegdoty - prawdziwe i prawdopodobne. Opisuje środowisko, w jakim wzrastał pisarz - to ziemiańskie i to warszawskie po przeprowadzce. Przywołuje jego szkolnych przyjaciół, dziecięce lektury i stosunki domowe. Te ostatnie wydają się najistotniejsze, zwłaszcza w kontekście starszego brata, Jerzego oraz nadopiekuńczej matki, z którą zawiłe relacje w połączeniu z jej "dziwactwami" i zainteresowaniami zdają się mieć kluczowy wpływ na młodego, zbuntowanego i równie dziwacznego chłopca. Klementyna Suchanow podejmuje próbę uchwycenia niejednorodej natury Antoniny Gombrowicz, matki Witolda - konserwatystki i sufrażystki. Nie pomija tu kontekstu dziedziczonych genetycznie problemów psychicznych godziny Kotkowskich, z której matka pisarza pochodzi. Ten aspekt Gombrowicz zresztą często odnosił do swoich problemów psychicznych i charakterologicznych.

Suchanow pochyla się również nad twórczością Gombrowicza. Opisuje początki pisarstwa oraz pierwsze recenzje, percepcję jego dzieł w kraju. Pisze o poszukiwaniu formy, odnajduje źródła absurdu z jego literatury w biografii - dziwność własną Gombrowicz miałby przekuć niejako w odmienność prozy. Stara się z możliwie wielu aspektów życia Witolda Gombrowicza wyciągnąć elementy, które ustanowiły go pisarzem - takim pisarzem, z całą jego odmiennością. Ucieka się do słów pisarza i jego znajomych, wszystko sprawdzając, poddając analizie, dociekając, tropiąc nieszczerość wspomnień i jej przyczyny. Zagłębianie się w jego losy i jego słowa zdaje się potwierdzać tezę autorki. 

Stosunek autorki do Gombrowicza jest trzeźwy. Pomimo niewątpliwej estymy jaką darzy jego twórczość - jak można dostrzec w książce - nie idealizuje go, nie pisze na kolanach, a z niemałą satysfakcją tropi wszelkie odmienności, dziwactwa, cechy niepokojące, wręcz złe. Wdziera się w najintymniejsze zakamarki życiorysu pisarza i wyciąga rzeczy, których być może nie chciałby o sobie rozpowszechniać. Młody Gombrowicz jawi się tu jako człowiek niezrównoważony, okrutny kpiarz, nie szanuje matki, znęca się nad dziewczętami. Autorka ukazuje również pewną rozbieżność w wewnętrznym odbiorze świata przez młodego Witolda z niemożnością okazania tego na zewnątrz. Wewnątrz Gombrowicz chłonął na przykład towarzyskie dziwności bohemy, nie będąc w stanie okazać tego na zewnątrz. 

Tłem jest tu wielka historia oraz jej "pomniejsze" emanacje - jest zatem i działalność emancypacyjna, charakterystyka dwudziestolecia międzywojennego wraz z kawiarnianymi bywalcami ze świata literatury, jest okupacja niemiecka i radziecka - obie w echach, z oddali. Autorka najdokładniej opisuje te aspekty historii, które w największym stopniu dotykają Gombrowicza, jak choćby historia Banco Polaco, warunki współpracy literackiej z organizacjami twórczymi w Polsce pod komunistyczną władzą. Podejmuje się też przedstawienia stosunku pisarza do wojny, sytuacji politycznej, polonii amerykańskiej i europejskiej. Autorka stara się głównie informować i chyba intencjonalnie usiłuje być możliwie neutralna kreśląc historyczną kanwę. Można wyczytać poglądy autorki ? tego chyba nie da się uniknąć - jednak nie dominują one w narracji, są jedynie sygnaturą autorki. Z rzadka daje się też odczuć ? zwłaszcza u początku, gdzie jest mowa o matce Gombrowicza - jakaś kobieca wrażliwość na pewne kwestie. Nie ma ona jednak niczego z kobiecości inspirowanej romantycznie - to raczej kobiecość twarda, praktyczna, zorientowana w codzienności żeńskiego losu, daleka od pretensji czy rozczuleń, świadoma istnienia zarówno koronek jak i procesu ich produkcji. A jednak - mam wrażenie - sztuczna, wyzbyta empatii. 

Czyta się znakomicie. Pomimo rozmiarów, nie wystarcza na długo. Książka ukazuje Gombrowicza widzianego nie tylko z zewnątrz, ale usiłuje również uchwycić charakter człowieka kryjącego się za pisarzem. Pod piórem Klementyny Suchanow Gombrowicz nabrał określonego kształtu. Nie jest to sucha li tylko relacja z życia okraszona anegdotami, ale swego rodzaju studium nad człowiekiem - człowiekiem specyficznym -  zagubionym w "ciekawych czasach". Niemniej - choć formalnie wszystko jest na miejscu - czegoś brakło. Duszy?

Iwona Ladzińska

Komentarze

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Amal Clooney wreszcie jest w ciąży?

Zmiana kształtów żony George'a Clooneya może wskazywać na to, że na... »

Wyprasowana twarz Madonny na okładce

59-letnia Madonna mimo upływu czasu nie rezygnuje z wizerunku młodziutk... »

Oficjalna sesja laureatów Złotych Globów!

W niedzielny wieczór, w hotelu Beverly Hilton w Beverly Hills po raz 74.... »

Nasze     Patronaty

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook