Duzeka.pl

Katalog

Książka A-Z

OPIS PRODUKTU

4.08.2018, 22:43
  • Autor Zawistowski Andrzej
  • Wydawnictwo PWN
  • Język wydania polski
  • Język oryginału polski
  • Liczba stron 584
  • Numer wydania I
  • Data premiery 2017-11-28

OCENA

Bilety do sklepu. Handel reglamentowany w PRL
"Bilety" do sklepu - kartki żywnościowe, bony, bilety towarowe, karty zaopatrzenia czy wkładki zaopatrzeniowe - w XX w. towarzyszyły niemal każdemu pokoleniu Polaków. Po raz pierwszy pojawiły się w czasie I wojny światowej i były używane aż do zakończenia wojny polsko-bolszewickiej. Po raz drugi reglamentacja kartkowa została wprowadzona w czasie II wojny światowej. Tym razem kartki gościły na rynku znacznie dłużej - z krótką przerwą aż do 1953 r. Wreszcie w 1976 r. rozpoczął się kolejny okres reglamentacji artykułów pierwszej potrzeby. Od tego czasu ?bilety? były codziennością Polaków aż do upadku komunizmu w 1989 r.

Jakie towary podlegały reglamentacji? Wszystkie, które były deficytowe. W latach powojennych na kartki sprzedawano m.in. chleb, mąkę, kaszę, ziemniaki, warzywa, mięso, masło, cukier, słodycze, mleko, kawę, herbatę, sól, ocet, opał, naftę, zapałki, przyprawy, a nawet pończochy, mydło i środki piorące. W latach 70. pojawiły się bilety towarowe na cukier, ale prawdziwy wysyp kartek nastąpił w 1981 r. Wówczas, żeby kupić w sklepie mięso, masło, olej, kaszę, mąkę, płatki zbożowe, ryż, cukier, czekoladę, cukierki, alkohol czy papierosy, trzeba było mieć specjalną kartkę. ?Bilet? potrzebny był też do zakupu proszku do prania, artykułów dla niemowląt, mydła czy benzyny. Lokalnie reglamentacja obejmowała także takie towary, jak ubrania zimowe, obuwie, dywany, artykuły szkolne czy obrączki ślubne. Przydziały były uzależnione od wykonywanej pracy, miejsca zamieszkania, ale także wieku, a czasem nawet wyznania.

Co charakteryzowało kolejne okresy reglamentacji kartkowej? W jakich okolicznościach rządzący sięgali po to narzędzie regulowania rynku? Czemu miało ono służyć? Jakie były przydziały i komu przysługiwały? Czy wprowadzanie reglamentacji przynosiło zamierzony skutek? Jakie były reakcje ludności i konsekwencje społeczne takiej polityki gospodarczej? - na te i inne pytania stara się odpowiedzieć autor.

Książka stanowi pierwsze całościowe naukowe opracowanie tematu sprzedaży kartkowej w PRL. Jest nie tylko doskonałym studium handlu w dobie gospodarki centralnie sterowanej, lecz także opisuje realia życia codziennego w okresie Polski Ludowej. Polecana jako lektura dla studentów historii, politologii, ekonomii oraz kierunków związanych z zarządzaniem kryzysowym. Chętnie sięgną po nią także wszyscy interesujący się XX-wieczną historią Polski.


RECENZJA
Dobra książka naukowa to taka książka, do której lektury nie jest potrzebna wybitnie specjalistyczna wiedza. Zwłaszcza jeśli praca ukazuje się w wydawnictwie PWN, którego propozycje docierają do szerokiego kręgu odbiorców, a w dodatku dotyczy historii naszego kraju, i to tej dość bliskiej. Z takimi myślami sięgnęłam po opracowanie "Bilety do sklepu", dotyczące handlu reglamentowanego w poprzedniej epoce, czyli, ogólnie rzecz ujmując, słynnych "kartek". 

Pozycja autorstwa Andrzeja Zawistowskiego robi wrażenie już na pierwszy rzut oka ? porządnym wydaniem i imponującą objętością. Łatwo też zauważyć, że w środku znajduje się wiele tabel ilustrujących czy to poszczególne kategorie przydziałów w danym okresie, czy prawo związane z wykroczeniami przeciwko systemowi kartkowemu. W tym przypadku nie jest to bynajmniej sztuczne pompowanie objętości publikacji, a przejrzysty materiał ilustrujący badania autora. 

Zawistowski postawił sobie za cel prześledzenie systemu kartkowego w Polsce Ludowej począwszy od końca drugiej wojny światowej aż po kres handlu reglamentowanego. Praca jest podzielona chronologicznie, na części obejmujące okresy kolejnych modyfikacji systemu i rozdziały uporządkowane problemowo lub tematycznie. W książce nie brak licznych cytatów z materiałów źródłowych i opracowań innych badaczy zgłębiających ten problem, zarówno w okresie PRL-u, jak i w III Rzeczpospolitej. Autor wyjaśnia także pochodzenie systemu kartkowego i jego rolę jeszcze przed 1944 rokiem. Wreszcie - oprócz dokładnej analizy tego, jak funkcjonowały "kartki" na poszczególne produkty, jak kategoryzowano obywateli i dzielono przydział na regiony, Zawistowski dokonuje interpretacji opisywanych zjawisk, wpisując handel reglamentowany w szerszy socjohistoryczny i socjokulturowy kontekst. Zestawia także oczekiwania władz tworzących system kartkowy z rzeczywistościami i wynaturzeniami handlu reglamentowanego, na przykład kradzieżami przeznaczonego dla klientów przydziału z restauracji przez ich pracowników. 

"Bilety do sklepu" to książka szczególna przez to, że poruszając jeden problem, i to poruszając go precyzyjnie, bez przydługich dygresji czy zmian tematu, opowiada zarazem o czasach. Dzięki temu jest pasjonującą lekturą nie tylko dla historyków czy pisarzy robiących research do tekstu o PRL-u, lecz dla wszystkich, którzy w tych czasach żyli lub chcieliby się o nich dowiedzieć czegoś więcej. Nie jestem w stanie ocenić strony merytorycznej tej publikacji, natomiast widzę, że jest ona dopracowana w każdym calu, z bogatą bibliografią, systemem odniesień i wspomnianych już tabel, które porządkują informację. Nie ma żadnego powodu, by nie wierzyć w wiedzę i dobrą robotę autora. Polecam "Bilety do sklepu" wszystkim, którzy chcą się dowiedzieć czegoś o PRL-u z nieco niecodziennej strony. 

Joanna Krystyna Radosz

Komentarze

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Amal Clooney wreszcie jest w ciąży?

Zmiana kształtów żony George'a Clooneya może wskazywać na to, że na... »

Wyprasowana twarz Madonny na okładce

59-letnia Madonna mimo upływu czasu nie rezygnuje z wizerunku młodziutk... »

Oficjalna sesja laureatów Złotych Globów!

W niedzielny wieczór, w hotelu Beverly Hilton w Beverly Hills po raz 74.... »

Nasze     Patronaty

Wielkie nadzieje
O wielkich nadziejach, wielkich miłościach i przede wszystkim wielkich przyjaźniach

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook