Duzeka.pl

Katalog

Książka A-Z

OPIS PRODUKTU

7.08.2018, 07:00
  • Autor Sienkiewicz Henryk
  • Wydawnictwo MG
  • Język wydania polski
  • Język oryginału polski
  • Liczba stron 400
  • Numer wydania I
  • Data premiery 2018-08-01

OCENA

Bez dogmatu
W "Bez dogmatu" zobaczymy zupełnie innego Sienkiewicza niż ten, którego poznaliśmy dzięki jego powieściom historycznym, zapewniającym mu po dziś dzień sławę. Tym razem pisarz stworzył utwór o czasach mu współczesnych, podejmujący problem człowieka końca XIX wieku, pozbawionego trwałych zasad moralnych i celu w życiu, do którego mógłby dążyć. Ze względu na tematykę oraz brak jednoznacznego potępienia głównego bohatera utwór wzbudził burzliwą dyskusję i wywołał zarzuty amoralności. Dla wielu młodych ludzi "Bez dogmatu" była diagnozą ich pokolenia.

Bohaterem powieści jest pochodzący z bogatej szlacheckiej rodziny Leon Płoszowski. Inteligentny, utalentowany i wszechstronnie wykształcony nie może jednak znaleźć miejsca w życiu, które upływa mu bezproduktywnie na rozrywkach, bywaniu w towarzystwie i podróżach po Europie. Za tą elegancką maską kryje się jednak hulaka i egoista pozbawiony zahamowań, który nie liczy się z uczuciami innych ludzi. Gdy Leon poznaje śliczną i skromną Anielkę, nie potrafi oprzeć się jej urokowi i zaczyna zabiegać o jej względy. Dziewczyna odwzajemnia uczucie, co daje Leonowi złudzenie, że już ją posiadł. Los postanawia jednak z niego zadrwić...


RECENZJA
"Bez dogmatu" Henryka Sienkiewicza to znakomita powieść psychologiczna. Zaskakująca pośród najsłynniejszych dzieł pisarza osadzonych głównie w tematyce historycznej. Tu Sienkiewicz skupia się na człowieku sobie współczesnym i problemach, jakie dostrzegał w jego kondycji moralnej i emocjonalnej. Powieść przybrała postać diarystyczną. Forma taka sprawdza się tu znakomicie, najlepiej przysłużyła się bowiem pewnemu zabiegowi psychologicznemu, jakiemu autor zdaje się poddawać czytelnika - ale o tym za chwilę.

Pamiętnikarzem jest tu Leon Płoszowski, młody Polak, dobrze urodzony, majętny i nie pozbawiony inteligencji. Człowiek, który - jak sam przeczuwa - posiada pewne talenty, których przyrodzona bierność nie pozwala mu wykorzystać. Świadom swoich niedoskonałości, określa siebie mianem "geniusza bez teki". Inteligencja i oczytanie nie idą tu w parze z pracowitością i przyzwoitym prowadzeniem się. Filozoficzna natura nakazuje jednak Płoszowskiemu rozważać pod względem moralnym swoje poczynania. I tu właśnie Sienkiewicz zastawił na nas pewne sidła, przez które współcześni mu czytelnicy czynili książce zarzuty natury moralnej, jakoby autor pozostawił pamiętnik wykolejonego człowieka bez potępiającego komentarza. Tymczasem w słowach swojego bohatera pisarz umieścił wyraźne ślady wskazujące źródła jego nieszczęścia i amoralności.

W powieści śledzimy proces analizowania rzeczywistości i samego siebie przez człowieka patrzącego na świat ?bez dogmatu?, bez świętości, bez twardych zasad hamujących jego egoizm. Płoszowski sam o sobie pisze: "Ja nie mam nic, żadnych przekonań, żadnych wierzeń, żadnych zasad, żadnego gruntu pod nogami, bo te podstawy wyjadła ze mnie refleksja i krytyka". Nie ocenia siebie wysoko w kategoriach moralnych, choć czasem taki stan rzeczy zdaje mu się dogadzać. Tymczasem rzeczywistość styka go z młodą kobietą o twardych zasadach moralnych, których trzyma się niewzruszenie. Płoszowski zakochuje się w niej niejako wbrew własnej naturze. To doprowadza w pewnym momencie do swoistego starcia dobra ze złem, Anielka jest bowiem już wówczas żoną innego, a Leon postawił sobie za cel zdobycie jej dla siebie. Pisze: "nie ustąpię póty, póki nie urobię tej duszy na moją modłę".

Wszelkie przemiany, jakie zachodzą w Leonie w różnych momentach, odzwierciedlają jego słowa skrzętnie notowane z pamiętniku. Dzięki nim poznajemy meandry jego myśli, usprawiedliwienia którymi się karmi, filozoficzne dywagacje, które przeciwstawia "dziesięciorgu" Anielki, zarzuty wobec wierności niekochanemu mężowi. Czasem jego myśli zdają się logiczne, domaga się choćby praw dla miłości, która ma usprawiedliwiać wszystko. Sprytnie podchodzi nas Sienkiewicz inteligencją i pozorną logiką wywodu cierpiącego chłopaka, podsuwając usprawiedliwienia różnych jego niegodziwości i okrucieństw. Pokazuje jak łatwo samemu się zwieść, jak łatwo samemu usprawiedliwić własne niedoskonałości. Czyni nas niejako współwinnymi. Znakomite.

Tymczasem myśli pamiętnikarza biegną różnymi torami i - choć Płoszowski wzorem cnót nie jest - pewne poczucie "estetyki" niekiedy nasuwa mu refleksje bardziej krytyczne nad własnym postępowaniem i przekonaniami. Ów krytycyzm odnosi się nie tylko do jego postępowania z Anielką, ale do życia w ogóle. Tęskni za nieprzeintelektualizowaną prostotą, za czynem, za celem w życiu. Pisze: "[...] komu życie nie mieści się w ten kodeks prosty, którego trzyma się Anielka i podobne do niej istoty, komu dusza z takiego naczynia wykipi, ten musi zmieszać się z prochem i błotem". Trudno tu narzekać na brak potępienia ze strony Sienkiewicza, gdy już sam bohater potępia się niejednokrotnie. Jednocześnie jakaż w powieści przebija głębia rozdarcia pogubionego człowieka, który jak powietrza zdaje się pragnąć jakiejś prawdy, wartości, czegokolwiek, co miałoby trwałe podstawy i wybawiło go z jego niekonsekwencji, chwiejności, niepewności, poczucia pustki.

"Bez dogmatu" to poniekąt traktat moralny, choć ukazany w pewnym odwróceniu, wskazujący ścieżki jakimi człowiek kierujący się jedynie rozumem i podporządkowujący swoje życie pod filozoficzne dywagacje - traci spokój, cel, wartości, kontakt z prawdziwym życiem. Odwrót od tego stanu jest niemal niemożliwy. Sienkiewicz Leonowi Płoszowskiemu pozostawia świadomość istoty jego dramatu, której okruchy nieustannie znaczą ślad w pamiętniku. "Jak głęboko nieszczęśliwy jest człowiek, którego serce i dusza straciły prostotę". 

Iwona Ladzińska

Komentarze

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Amal Clooney wreszcie jest w ciąży?

Zmiana kształtów żony George'a Clooneya może wskazywać na to, że na... »

Wyprasowana twarz Madonny na okładce

59-letnia Madonna mimo upływu czasu nie rezygnuje z wizerunku młodziutk... »

Oficjalna sesja laureatów Złotych Globów!

W niedzielny wieczór, w hotelu Beverly Hilton w Beverly Hills po raz 74.... »

Nasze     Patronaty

Branki w jasyrze
Wzruszająca powieść o charakterze średniowiecznej legendy.

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook