Duzeka.pl

Katalog

Książka A-Z

OPIS PRODUKTU

12.10.2018, 17:34
  • Autor Staroń Mateusz
  • Wydawnictwo Bellona
  • Język wydania polski
  • Język oryginału polski
  • Liczba stron 304
  • Numer wydania I
  • Data premiery 2018-04-26

OCENA

Zdrajcy. Polacy u boku Lenina
Ta książka opisuje losy renegatów, którzy podnieśli rękę na własną ojczyznę i nie wahali się prześladować rodaków w imię komunistycznej ideologii.

Książka dotyczy grupy rewolucjonistów polskiego pochodzenia, którzy zamiast bić się o niepodległość Polski wybrali walkę pod sztandarami rewolucji bolszewickiej w Rosji, a potem służbę w sowieckim wojsku czy aparacie władzy. Feliks Dzierżyński, Julian Marchlewski, Feliks Kon, Józef Unszlicht, Karol Radek i wielu innych byli współpracownikami przywódcy bolszewików Włodzimierza Lenina i współtwórcami zbrodniczego systemu komunistycznego w Rosji i ZSRR. Gdy w 1920 roku Polsce zagroziła bolszewicka nawała, utworzyli Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski, który zainstalował się w Białymstoku i zaprowadzał bolszewickie porządki na ziemiach zajętych przez Armię Czerwoną, Gdyby nie wielkie zwycięstwo Wojska Polskiego w bitwie warszawskiej, TRKP dotarłby do stolicy i przekształcił się w rząd Polskiej Republiki Rad. W Armii Czerwonej znajdowały się też oddziały złożone z Polaków.


RECENZJA
"Zdrajcy. Polacy u boku Lenina" Mateusza Staronia to próba opisania Polaków stojących u boku bolszewików w latach dziesiątych i dwudziestych dwudziestego wieku. Ta niewielka, niespełna trzystu stronicowa książka zawiera mało znaną powszechnie historię polskich komunistów w szeregach Armii Czerwonej i strukturach innych organizacji Związku Radzieckiego. Wydawałoby się, że skoro po drugiej wojnie światowej tak niewielu Polaków chciało współpracować ze stalinistami, iż musieli oni werbować ludzi spośród mniejszości narodowych, to zapewne Leninowi Polacy również nie ulegli. Poza Feliksem Dzierżyńskim, Julianem Marchlewskim czy Feliksem Konem zdaje się w powszechnej świadomości nie istnieć więcej niż kilku odstępców od tej normy. Tymczasem było ich znacznie więcej, być może nie wszyscy najwierniejsi rewolucji, być może nie wszyscy przekonani do każdego z postulatów bolszewickich - a jednak istnieli.

Książka zaczyna się od wymownego przedstawienia scen, jakie mogłyby się  rozegrać w Warszawie, gdyby nie Cud nad Wisłą. Ta krótka przerażająca etiuda nie jest nieprawdopodobna, wszak armia bolszewicka otrzymała od zwierzchników obietnicę bezkarności za grabieże, morderstwa i gwałty jakich dokona w kilku pierwszych dniach od zajęcia Warszawy. A z wcześniejszych i późniejszych poczynań Armii Czerwonej - choćby na wschodnich terenach Polski - można wnosić, iż groźba takich zbrodni była więcej niż prawdopodobna. Toteż wizja Staronia znakomicie buduje na wstępie oblicze niebezpieczeństwa, jakie zawisło nad Polską i jej obywatelami wobec poczynań zwolenników Lenina. I kreśli pośrednio wymiar i znaczenie zdrady polskich komunistów.

Po tym mocnym wstępie otrzymujemy dość szczegółową miejscami relację na temat ówczesnych międzynarodowych powiązań bolszewików, finansowania ich rewolucji i udziału w tym wszystkim polskiej emigracji. Następnie wpadamy w koleje kształtowania się polskich oddziałów w armii Związku Radzieckiego oraz losy ich przywódców. Autor kreśli pokrótce życiorysy postaci i ich role w strukturach bolszewickich. Dla mnie osobiście najciekawsza była warstwa opowieści ukazująca postawy Polaków wobec radzieckich zwierzchników i ich rozkazów, zwłaszcza żołnierzy z polskich jednostek w Armii Czerwonej. Tutaj wyraźnie widoczna jest pewna niejednoznaczność postaw, czasem niezrozumienie i wręcz sprzeczność interesów nie zawsze uświadomiona. Autor nie oszczędza nam również tragicznego końca wielu znaczących polskich komunistów w Związku Radzieckim.

"Zdrajcy..." napisana jest ciekawie i rzeczowo. Miejscami zawiłości wojskowych niuansów, nagromadzenie faktów, zmian dowództwa i walk stają się nieco monotonne. W większości jednak opowieść prowadzona jest naprawdę zajmująco, obudowana anegdotami, ciekawostkami, wymownymi informacjami. Wszystko oprawione szeroką wiedzą. Ton opowieści jest możliwie bezstronny i - choć można wyczuć, iż idea komunizmu jest autorowi niemiła i nie sympatyzuje on ze swoimi antybohaterami - w książce bez zaślepienia oceniono ich postawę, intelekt i przymioty, nie wkładając wszystkich do przysłowiowego jednego worka. Dzięki temu widzimy na przykład Dzierżyńskiego w nieco pełniejszym świetle - owszem, jako okrutnego zbrodniarza, ale również człowieka inteligentnego, zdolnego, ideowca o ascetycznym usposobieniu. Obraz jest zatem wiarygodny i nie daje poczucia intencjonalnego wykrzywiania rzeczywistości.

Po książkę Mateusza Staronia sięgnęłam z niepokojem. Trudno czytać o nieprzyjemnych epizodach historii swojego narodu i kraju. Tymczasem prawda ? nawet przykra - jest zwykle najciekawsza. Tu, w stonowanej i  zrozumiałej narracji autor przedstawił naprawdę zajmujący wątek historii Europy szeroko i możliwie obiektywnie. I choć wielkich pozytywnych bohaterów tu niewielu i lektura "Zdrajców..." w większości nie jest przyjemna i łechcąca, to jednak, paradoksalnie, historia ówczesnych polskich komunistów pokazała że Polska zwykle jakoś głębiej w Polaku tkwi niż wszelkie nabyte wykolejone idee.

Iwona Ladzińska

Komentarze

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Amal Clooney wreszcie jest w ciąży?

Zmiana kształtów żony George'a Clooneya może wskazywać na to, że na... »

Wyprasowana twarz Madonny na okładce

59-letnia Madonna mimo upływu czasu nie rezygnuje z wizerunku młodziutk... »

Oficjalna sesja laureatów Złotych Globów!

W niedzielny wieczór, w hotelu Beverly Hilton w Beverly Hills po raz 74.... »

Nasze     Patronaty

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook