Duzeka.pl

Katalog

Książka A-Z

OPIS PRODUKTU

31.10.2018, 08:04
  • Autor Anyuru Johannes
  • Tłumaczenie Górecka Dominika
  • Wydawnictwo Prószyński Media
  • Język wydania polski
  • Język oryginału szwedzki
  • Liczba stron 328
  • Numer wydania I
  • Data premiery 2018-06-21

OCENA

Utoną we łzach swoich matek
Pewnego zimowego wieczoru do księgarni w Göteborgu wchodzi troje zwolenników ugrupowania terrorystycznego Daesh. Odbywające się tam spotkanie z kontrowersyjnym artystą przerywa strzelanina, wybucha panika, wszystkie znajdujące się wewnątrz osoby zostają wzięte jako zakładnicy. Terrorystka, której zadaniem jest filmowanie przebiegu zamachu, odwraca się w którymś momencie do swojego towarzysza i mówi szeptem: "Posłuchaj mnie. Nie powinno nas tutaj być. To nie tu mieliśmy trafić". 

Dwa lata później pisarz odwiedza kobietę w klinice psychiatrycznej. Dziewczyna czytała jego książki i przekazuje mu plik kartek, na których spisała swoją zadziwiającą opowieść.
Twierdzi, że pochodzi z przyszłości, w której Szwecja - w wyniku zamachu - stała się państwem totalitarnym.


RECENZJA
Göteborg. W słynnej księgarni odbywa się spotkanie z kontrowersyjnym artystą, autorem karykatur Mahometa. Rozmowę rysownika z fanami przerywa trójka zamachowców, która bierze wszystkich uczestników spotkania za zakładników. Wybucha panika, w efekcie której dochodzi do strzelaniny. Dwa lata później popularny pisarz odwiedza przeprowadzającą ten atak terrorystkę w szpitalu psychiatrycznym. Dziewczyna przekazuje mu plik kartek ze spisaną historią swojego życia. Twierdzi przy tym, że pochodzi z przyszłości, w której Szwecja, na skutek zamachu w księgarni, stała się państwem totalitarnym, hołdującym nowemu rodzajowi apartheidu. 

Europa ma problem z islamem - to fakt ewidentny, do którego nikogo nie trzeba chyba przekonywać. Znacznie mniej oczywiste jest natomiast stwierdzenie, że równie duży problem z islamem mają jego wyznawcy, zarówno ci mieszkający na Bliskim Wschodzie, jak i w rozsianych po całym świecie diasporach. Większość z nich pragnie jedynie żyć w spokoju, bez problemów wyznając swoją religię, a jedyny dżihad, o jakim myślą, to ten najważniejszy w oczach Boga, a więc toczony z samym sobą. Fundamentalizm jest głośniejszy, bardziej spektakularny i przerażający, a tym samym mocniej widoczny w mediach - trzeba więc albo wykształconych w tym kierunku ekspertów, albo inteligentnych powieściopisarzy, by wytłumaczyli odbiorcom wewnętrzne rozbicie w łonie islamu. Johannes Anyuru zawarł tę konstatację w swojej najnowszej powieści, choć na pierwszy rzut oka to nie ona leży w centrum jego zainteresowań. Szwedzki pisarz skupił się bowiem przede wszystkim na strachu, który zdaje się przenikać każdą minutę życia współczesnego człowieka. Strach jest w powieści Utoną we łzach swoich matek wszechobecny, skłania też autora do postawienia kontrowersyjnego pytania: jak daleko jesteśmy w stanie się posunąć, aby przestać się bać? Johannes Anyuru nie tylko pyta, ale też daje błyskawiczną odpowiedź, nie taką jednak, która mogłaby pieścić dobre mniemanie czytelnika o sobie samym. Utoną we łzach swoich matek to dystopijna, przerażająca w swej wiarygodności wizja Szwecji opanowanej przez rasizm, ksenofobię i nacjonalizm. Muzułmanie zamykani są w gettach, ich codzienność poddana jest ścisłej kontroli państwa, wszelkie próby zachowania indywidualności są natomiast równoznaczne z otrzymaniem statusu wroga Szwecji. Na ulicach co chwila wyświetlany jest film z samobójczego zamachu w Göteborgu, aby przypominać mieszkańcom o nieustannym zagrożeniu. Ale to już było? A i owszem, tyle, że po niespełna stu latach wróciło, choć tym razem nazistowska ideologia wymierzona została nie w żydów, lecz w muzułmanów. Aparat kontroli nie zważa na indywidualne stanowiska - nie zna rozróżnienia między fundamentalistą a człowiekiem o umiarkowanych poglądach. Wszystkich wrzuca się do jednego worka, tak jest bowiem łatwiej, szybciej i bezpieczniej. Johannes Anyuru pokazuje obywateli, którzy nagle zaczynają bać się własnego państwa, czują się zaszczuci w swojej ojczyźnie, a jedynym wyjściem z sytuacji wydaje im się powrót do krajów przodków, porzuconych przecież nie bez poważnych powodów. Boją się wszyscy, każdy próbuje radzić sobie z tym strachem na inny sposób. Jedni myślą o ucieczce, inni uważają, że egzamin zda zamknięcie potencjalnych wrogów w odizolowanej od reszty społeczeństwa enklawie. 

Jeśli spodziewacie się jednak, że powieść Utoną we łzach swoich matek stanowi wyłącznie obronę islamu i rodzaj literackiej agitacji na rzecz przyjmowania uchodźców z Bliskiego Wschodu, to jesteście w błędzie. Johannes Anyuru zupełnie szczerze pokazuje także brzydką twarz islamu, w dodatku w przekonaniu, że szwedzkie społeczeństwo dało imigrantom dobro, w zamian otrzymując przemoc. Tej kwestii dotyczy drugie pytanie stawiane przez autora, które brzmi następująco: jak daleko posunie się człowiek działając w imię Boga? Nie bez przyczyny mottem książki stały się słowa W imię Boga Miłosiernego, i Litościwego!, stanowiące wstęp do większości rozdziałów Koranu. To tzw. basmala, którą pobożny muzułmanin powinien odmawiać przed wykonaniem każdej ważniejszej czynności. Rodzi się rzecz jasna pytanie, czy do działań tych należy również zabijanie niewinnych, na nie Johannes Anyuru nie daje już jednak jednoznacznej odpowiedzi. Pokazuje natomiast słabości i problemy obu stron konfliktu, dając do zrozumienia, że strach idzie w parze z nienawiścią, a owocem tego mariażu jest nazizm i terroryzm.

Nic w powieści Utoną we łzach swoich matek nie jest łatwe czy oczywiste - ani przekaz, ani sposób prowadzenia narracji. Plany czasowe przenikają się dość swobodnie, przeszłość miesza się z teraźniejszością, a senne wizje łączą z rzeczywistymi wydarzeniami. Czytelnik odczuwa jednocześnie ogromną satysfakcję płynącą z erudycji autora i stylu, w jakim pisze, jak i dyskomfort wynikający z samej fabuły powieści. Johannes Anyuru postawił przed odbiorcą lustro, pokazujące wyłącznie prawdę, nawet tę brzydką i nie do końca uświadamianą. Któż z nas może bowiem całkowicie szczerze powiedzieć, że nie odczuwa lęku żyjąc w czasach zderzenia cywilizacji? Utoną we łzach swoich matek to odważna i bezkompromisowa literacka odpowiedź na rosnące nastroje antyimigranckie i nacjonalistyczne, nawet w tak otwartych i tolerancyjnych społeczeństwach jak szwedzkie czy norweskie. Strach pomyśleć, jaka musiałaby być wizja przyszłości Polski, w której skala nienawiści do obcego jest przecież znacznie większa.

Blanka Katarzyna Dżugaj

Komentarze

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Amal Clooney wreszcie jest w ciąży?

Zmiana kształtów żony George'a Clooneya może wskazywać na to, że na... »

Wyprasowana twarz Madonny na okładce

59-letnia Madonna mimo upływu czasu nie rezygnuje z wizerunku młodziutk... »

Oficjalna sesja laureatów Złotych Globów!

W niedzielny wieczór, w hotelu Beverly Hilton w Beverly Hills po raz 74.... »

Nasze     Patronaty

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook