Duzeka.pl

Katalog

Książka A-Z

OPIS PRODUKTU

23.12.2018, 23:48
  • Autor Hjorth Vigdis
  • Tłumaczenie Ptaszyńska-Sadowska Elżbieta
  • Wydawnictwo Literackie
  • Język wydania polski
  • Język oryginału norweski
  • Liczba stron 368
  • Numer wydania I
  • Data premiery 2018-05-09

OCENA

Spadek
Powieść równie szczera i bolesna jak "Moja walka" Knausg?rda. Historia splątanych relacji rodzinnych, konfrontacji z ojcem, wypierania prawdy. W spadku po rodzicach otrzymujemy bowiem nie tylko kolor oczu czy letniskowy domek?

Wszyscy przeciwko Bergljot. Dwie siostry, brat, matka i ojciec, od którego w trakcie rozmowy telefonicznej usłyszy: "Spójrz w lustro, a zobaczysz psychopatkę". Bergljot po latach pisze e-mail do sióstr: "Żadna z was w żadnym momencie nie zapytała mnie o moją historię. Wywoływało to we mnie wielki smutek". Dlaczego tak się stało? Jaka rodzinna tajemnica została zamieciona pod dywan, przysłonięta niedzielnymi obiadami i gwiazdkowymi prezentami? Bez zamknięcia spraw z przeszłości Bergljot nie może uporządkować swojego życia i pozbyć się traumy z dzieciństwa. Teraz ponadto nieoczekiwanie została wykluczona ze spadku po ojcu, a jej walka o prawdę spotyka się z milczeniem. Czy Bergljot rzeczywiście ma rację? A może kłamie?

"Spadek", którego świetny polski przekład pióra Elżbiety Ptaszyńskiej - Sadowskiej trafia do polskich księgarń, był najgoręcej komentowaną i dyskutowaną książką w Norwegii w 2016 roku. Atmosferę podgrzewały dodatkowo sugestie, że autorka opisała w niej własną historię. Prawa do wydania książki sprzedano do 13 krajów.


RECENZJA
Bergljot to dobiegająca sześćdziesiątki uznana krytyczka teatralna i dramatopisarka. Jej życie wydaje się poukładane i szczęśliwe, tylko partner, dzieci i dwie przyjaciółki wiedzą bowiem, że Bergljot zmaga się z wyniszczającą psychicznie traumą z dzieciństwa. Jej dramat przez lata był zamiatany pod dywan rodzinnej historii, teraz jednak, na skutek kłótni odnośnie spadku po rodzicach, ponownie wychodzi na światło dzienne. Tym samym Bergljot znów staje samotnie przeciwko całej rodzinie. 

Książkami poruszającymi kwestie dorastania w dysfunkcyjnej rodzinie można by zapewne zasypać przynajmniej jeden ocean, Vigdis Hjorth pokazuje jednak, że w temacie tym wciąż zostało dużo do powiedzenia. Spadek rozpoczyna się wprawdzie jak typowa kameralna opowieść o rodzinnym dramacie, dość szybko zmienia się jednak w swego rodzaju literacki szkic socjologiczny. Norweska pisarka dokonuje w nim demontażu złudnego, jak się okazuje, obrazu Skandynawii jako krainy mlekiem i miodem płynącej, pokazując, że idealne społeczeństwo to w rzeczywistości jedynie fasada ukrywająca brud, okrucieństwo i drobnomieszczańską hipokryzję. Vigdis Hjorth rozpoczyna od przedstawienia rodziny podwójnie podzielonej - między rodzeństwem z Brĺteveien stoi bowiem zarówno tajemnica z przeszłości, jak i całkiem nowa kwestia dziedziczenia po rodzicach. W każdej rodzinie trafia się przysłowiowa czarna owca, w tej jednak funkcjonują aż dwie: Bĺrd oraz Bergljot. Jedyny syn odsunął się od rodziny w poczuciu, że nigdy nie spełnił ojcowskich oczekiwań, choć jego życie zawsze obfitowało w mniejsze lub większe sukcesy. Poprzez kreację tej postaci autorka pokazuje, jak mocno emocjonalne odrzucenie dziecka przez rodziców rzutuje na jego dorosłe życie - Bĺrd, mimo że sam jest już głową własnej rodziny, nigdy nie przestał być bowiem skrzywdzonym chłopcem. Mimo chłodnych relacji, mężczyzna widuje się z rodzicami i siostrami, zazwyczaj z okazji świąt i rodzinnych rocznic, w przeciwieństwie do Bergljot, która całkowicie zerwała kontakty z bliskimi. Czytelnik dość długo może się tylko domyślać przyczyny tej separacji, sama Bergljot na wiele lat wyparła z pamięci wydarzenia z wczesnego dzieciństwa. Wystarczyła jednak chwila, aby koszmar powrócił i ponownie obrócił w miarę szczęśliwe życie kobiety w gruzy. Problemem jest nie tylko toksyczna relacja z rodzicami, ale i fakt, że Bergljot została ze swoim koszmarem całkiem sama. Oskarżenia jakie wysuwała już w dzieciństwie, spotkały się z murem milczenia i odrzucenia - nawet matka pozostawiła córkę samą z jej bólem i traumą. 

Wbrew pozorom to właśnie relacje Bergljot z matką, a nie ojcem, stanowią najważniejszą część powieści Vigdis Hjorth - relacje oparte na zazdrości, rywalizacji oraz żalu. Matka nigdy nie była wsparciem dla najstarszej córki, wybierała milczenie i tylko, gdy mogła wykorzystać dramat Begljot do własnych, egoistycznych celów, zaczęła dostrzegać problem. Szybko ponownie wycofała się jednak na pozycję świadka, który woli milczeć, czego córka nigdy nie zdołała jej wybaczyć. Bergljot wie, że matka zawsze była całkowicie zależna od męża - jej jedynym kapitałem była uroda, poza tym nie miała jednak nic: ani wykształcenia, ani majątku, ani pracy, które czyniłyby ją niezależną. Córkę traktowała jak rywalkę, która dokonała zresztą tego, czego sama nie zdołała osiągnąć, czyli niezależność i możliwość decydowania o własnym losie. Bergljot mogła pozwolić sobie na zerwanie małżeństwa i odejście do kochanka, w przeciwieństwie do matki, która całe życie tęskniła za utraconą pozamałżeńską miłością. 

Tytułowy spadek ma podwójne znaczenie: dosłowne i symboliczne, odnosi się bowiem zarówno do majątku, jaki Bĺrd, Bergljot, Ĺsa i Astrid mają otrzymać po śmierci ojca, jak i duchowego i emocjonalnego dziedzictwa po rodzicach. W przypadku syna i najstarszej córki oznaczającego cierpienie psychiczne, brak wiary w siebie i permanentne poczucie odrzucenia. Powieść Vigdis Hjorth to zarazem kameralny dramat rodzinny, jak i fresk przedstawiający prawdę, raczej niewygodną, o norweskim społeczeństwie. Pisarka obnaża niemal wiktoriańską moralność i zakłamanie, krzywdzące jednostkę w imię dobra kolektywu. Dla czytelników wierzących w mit szczęśliwej Skandynawii, lektura Spadku musi być bolesna, pokazuje bowiem, że człowiek zawsze pozostaje człowiekiem, niezależnie od szerokości geograficznej, w której przyszło mu żyć. Początkowo odbioru powieści nie ułatwia również nielinearny, niemal chaotyczny styl prowadzenia narracji - Vigdis Hjorth przeskakuje z jednego planu czasowego w drugi z zaskakującą szybkością, wprowadza nowych bohaterów bez wyjaśnienia ich roli i miejsca w życiu Bergljot, stosuje liczne powtórzenia. W tym chaosie jest jednak metoda, narracja przypomina bowiem strumień świadomości, sposób myślenia skrzywdzonej emocjonalnie osoby, a gdy czytelnik odkryje tę metodę pozostanie mu już tylko delektowanie się doskonałą, choć bolesną lekturą. Mało kto potrafiłby bowiem opisać tak trudny temat w sposób tak mocny i brutalny, a jednocześnie inteligentny i nie popadający w skrajność.  

Blanka Katarzyna Dżugaj

Komentarze

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Amal Clooney wreszcie jest w ciąży?

Zmiana kształtów żony George'a Clooneya może wskazywać na to, że na... »

Wyprasowana twarz Madonny na okładce

59-letnia Madonna mimo upływu czasu nie rezygnuje z wizerunku młodziutk... »

Oficjalna sesja laureatów Złotych Globów!

W niedzielny wieczór, w hotelu Beverly Hilton w Beverly Hills po raz 74.... »

Nasze     Patronaty

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook