Duzeka.pl

Katalog

Książka A-Z

OPIS PRODUKTU

3.04.2019, 21:41
  • Autor Henderson Caspar
  • Tłumaczenie Szachnowska-Olesiejuk Zofia, Olesiejuk Adam
  • Wydawnictwo Wydawnictwo Marginesy
  • Redakcja Gaik Krystian
  • Język wydania polski
  • Język oryginału angielski
  • Liczba stron 430
  • Numer wydania I
  • Data premiery 2018-11-14

OCENA

Księga zwierząt niemalże niemożliwych
Aksolotl, niesporczak, ksenofiofor, motyl morski, rekin chochlik - na naszej planecie żyje wiele zwierząt, które daleko wykraczają poza ludzką wyobraźnię: prawdziwych stworzeń, które są często bardziej zadziwiające, niż wszystko, o czym fantazjowali autorzy średniowiecznych bestiariuszy. Dzisiaj nie boimy się już potworów morskich ani szyszymor. Ale poczynając od niesławnego pszczoło-jamnika aż po kałamarnicę olbrzymią - zwierzęta nadal urzekają tym, co mogą zrobić i tym, czego nie mogą, a także tym, co o nich wiemy, no i tym, czego nie. Na przykład krab yeti - żyjący ponad 2 kilometry pod powierzchnią oceanu w temperaturach sięgających 300 stopni Celsjusza - używa swoich futrzastych ramion do hodowli bakterii, którymi się żywi. Niesporczak z kolei należy do grona zwierząt "niezniszczalnych" i potrafi przeżyć w przestrzeni kosmicznej.

Caspar Henderson - penetrując i głębie oceanów, i najbardziej jałowe zakątki ziemi - w sposób dowcipny, pasjonujący i elokwentny prezentuje nam współczesną menażerię: opisuje piękno i dziwaczność wielu stworzeń, z których część jest tak zadziwiająca, że chciałoby się dla nich założyć osobne Archiwum X. Dzięki nim po raz kolejny można się przekonać, jak wspaniały jest świat, w którym żyjemy.


RECENZJA
Bestiariusz, czyli księga opisująca realne, ale także mityczne i legendarne stwory, był gatunkiem popularnym w średniowieczu. Jego pierwowzorem stał się pochodzący z V w. łaciński przekład greckiego dzieła z II w. Physiologus. Autorzy bestiariuszy szeroko korzystali z odpowiednich wyimków z literatury antycznej, biorąc występujące tam stworzenia za pewnik. Stąd też bestiariusze zaludniały ? uważane za realne, lecz rzadko występujące w przyrodzie średniowiecznej Europy - wiwerny, smoki, gryfy, bazyliszki czy jednorożce. Wiele rzeczywistych zwierząt obdarzonych było przez autorów bestiariuszy fantastycznymi cechami lub niezwykłym wyglądem (np. pantera przestawiana była z końską głową, rogami i ziejąca ogniem). Caspar Henderson, wychodząc od klasycznego bestiariusza, proponuje czytelnikom coś świeżego i nieoczywistego: bestiariusz niezwykłych zwierząt, które ponad wszelką wątpliwość istnieją naprawdę! Jego "Księga zwierząt niemalże niemożliwych" to zabawna, erudycyjna, mocno humanistyczna książka z dziedziny nauk biologicznych.

Bezpośrednią inspiracją do powstania tej niezwykłej publikacji stał się nie kto inny jak Jorge Luis Borges i jego "Księga istot zmyślonych". Absurdalne istoty opisane w "Księdze" (fragmenty niektórych spotkamy, studiując mitologie świata) balansują na granicy jawy i snu i bywają tak sugestywne jak nocne koszmary, z których trudno się obudzić - pisze Tadeusz Nyczek w tekście "Księga istot zmyślonych, Borges, Jorge Luis" (http://wyborcza.pl/1,75517,108797.html: dostęp na dzień 25.03.2019). Ta niezwykła uczta wyobraźni zachwyciła autora i podsunęła mu myśl, że "istnieją przecież na tym świecie zwierzęta jeszcze dziwaczniejsze niż te wszystkie zmyślone stwory, lecz zarówno nasza wiedza, jak i zdolności poznawcze są na tyle ograniczone i fragmentaryczne, że nie jesteśmy w stanie ogarnąć owych stworzeń naszym umysłem i tylko ledwie je sobie wyobrażamy".

Zmieńmy to więc dzięki książce Caspara Hendersona! Ten pisarz i dziennikarz podszedł do tematu z niezwykłą pasją i ogromną wiedzą i erudycją, a całość doprawił porządną porcją humoru. Powstała mieszanka iście wybuchowa, która wymaga pewnego obycia (głównie, co nieoczywiste, humanistycznego!) i skupienia, ale w zamian nagradza czytelnika z nawiązką wiedzą o absolutnie fantastycznych stworzeniach. Czy znany był Wam na przykład askolotl, niesporczak, danio pręgowany czy moloch straszliwy? Czy wiedzieliście, że niektóre gąbki mają 7 płci, że wirki (rodzaj nagoskrzelnego ślimaka) pojedynkują się, biczując się penisami przytwierdzonymi do ich piersi, czy że murena była być może inspiracją do stworzenia Obcego z filmu Ridleya Scotta ("Obcy - ósmy pasażer Nostromo")? A to dopiero początek ciekawostek, barwnych porównań, niesamowitych faktów i zaskakujących opisów niemalże niemożliwych, a jednak istniejących stworzeń.

Wyniki moich dociekań miejscami mogą wydawać się dość dziwne, a czasem nawet nieco zbyt daleko idące. Zdarza się też, że niektóre analogie i dygresje mają niewiele wspólnego z omawianymi zwierzętami. Jest to jednak świadomy zabieg mający na celu wykorzystanie zwierząt do przeprowadzenia procesu myślowego, którego głównym przedmiotem niekoniecznie muszą być one same.

Czytelnik dostaje więc do ręki tytuł niezwykły, balansujący na pograniczu nauk biologicznych (skupiających się na faunie) i szeroko pojętej humanistyki, a więc sztuki, filozofii, historii idei oraz historii literatury czy kinematografii. Tu robak spotyka się z wierszem Davida Constantine'a, a ratel miodożerny z filmem "Skarb Sierra Madre" z 1948 roku. Dygresje autora świadczą o jego ogromnej erudycji, a skojarzenia o niemal nieograniczonej wyobraźni. To jedna z tych książek, która otwiera nam podczas czytania jakieś klapki w głowie, każąc spojrzeć na problem z perspektywy, której sami byśmy nigdy nie przyjęli, a która oczarowuje nas swoją prawdziwością i złożonością.

Nie jest to książka łatwa, nie czyta się jej szybko, ale nawet nie powinno się tego robić. "Księgą zwierząt niemalże niemożliwych" najlepiej się delektować, powoli odkrywając jej bogactwo. Pisany niewielkim fontem tekst główny to dopiero początek, mamy bowiem jeszcze krótkie notki na bocznych marginesach, odznaczone bordowym kolorem. Tam kolejne odniesienia i cytaty puchną i pączkują, tam też często znajdują się bardzo zabawne komentarze autora na dany temat (kiedy ostatnio pękaliście ze śmiechu, czytając książkę biologiczną?). Są też przepiękne ilustracje i fotografie (co do tych ostatnich ? żałuję nieco, że nie są w kolorze, wtedy byłoby idealnie!). Zresztą strona graficzna to kolejna ogromna zaleta tej książki. Tak dopracowanej, przemyślanej pod kątem graficznym publikacji nie trzymałam w rękach już dawno. Od przepięknej, minimalistycznej okładki (autorstwa Anny Pol) przez ilustracje Golbanou Moghaddasa do projektu graficznego i typograficznego stworzonego przez Friederike?a Hubera ? wszystko tu jest doskonałe. A wewnętrzna strona okładki zdobna w różne, jak by to powiedział Mikołaj Golachowski, zwierzołki to wisienka na torcie.

Kocham takie książki, bo one inspirują, otwierają umysł i wymagają od nas spojrzenia na nasz świat w inny, bardziej pogłębiony sposób. I choć lektura "Księgi zwierząt niemalże niemożliwych" nie jest łatwa, to nie żałuję ani jednej spędzonej nad nią minuty. Dla mnie: arcydzieło.

Co więcej, być może to właśnie nasza najważniejsza historia. Ja jednak uważam, że to jeszcze nie wyczerpuje tematu i że współczesny bestiariusz powinien ukazywać mnogość znaczeń oraz sprzeczności, tak samo jak czyniły to średniowieczne księgi bestii. Moglibyśmy na przykład potraktować żółwia skórzastego jako punkt wyjścia do rozważań na temat istoty samej egzystencji.

Karolina Sosnowska

Komentarze

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Amal Clooney wreszcie jest w ciąży?

Zmiana kształtów żony George'a Clooneya może wskazywać na to, że na... »

Wyprasowana twarz Madonny na okładce

59-letnia Madonna mimo upływu czasu nie rezygnuje z wizerunku młodziutk... »

Oficjalna sesja laureatów Złotych Globów!

W niedzielny wieczór, w hotelu Beverly Hilton w Beverly Hills po raz 74.... »

Nasze     Patronaty

Pamiętnik księgarza
Ciepłe, ironiczne i fantastycznie dowcipne zapiski sarkastycznego właściciela tysięcy książek!

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook