Duzeka.pl

Katalog

Książka A-Z

OPIS PRODUKTU

15.11.2019, 12:46
  • Autor Zimmerman Joshua D.
  • Tłumaczenie Macińska Magdalena
  • Wydawnictwo PWN
  • Język wydania polski
  • Język oryginału angielski
  • Liczba stron 624
  • Numer wydania I
  • Data premiery 2018-04-05

OCENA

Polskie Państwo Podziemne i Żydzi w czasie II wojny światowej
Pierwsze pełne studium jednego z ważniejszych i bardziej kontrowersyjnych tematów w stosunkach polsko-żydowskich w XX wieku - relacji polskiego podziemia w czasie II wojny światowej z Żydami. Autor szuka odpowiedzi na wiele trudnych, czasem bolesnych pytań: Jakie było oficjalne stanowisko władz Polskiego Państwa Podziemnego wobec Żydów w Warszawie i w innych rejonach Polski? Czy temat Żydów pojawiał się w prasie podziemnej i w jaki sposób go przedstawiano? Jaką rolę odegrało Polskie Państwo Podziemne w rozpowszechnieniu w wolnym świecie wieści o Zagładzie? Czy kiedy w 1942 roku zaczęły się deportacje z gett do obozów zagłady, zapasy broni i amunicji zostały udostępnione Żydom pragnącym stawić opór? Wreszcie, jaka była postawa podziemia wobec uciekinierów z gett i obozów, którzy zamierzali dołączyć do polskiego ruchu oporu albo tworzyli własne oddziały partyzanckie?

Korzystając z dokumentów zgromadzonych w archiwach w Polsce, Wielkiej Brytanii, Izraelu i Stanach Zjednoczonych, świadectw i wspomnień, a także z osobistych rozmów z byłymi członkami Armii Krajowej i ocalałymi z Zagłady, zarówno w Szwajcarii, Izraelu, Polsce, Wielkiej Brytanii, jak i w Stanach, autor w sposób wyważony ukazuje mozaikę postaw i reakcji na katastrofę, która dotknęła europejskich Żydów. Przedstawia całą złożoność sytuacji ? od ratowania Żydów z narażeniem życia, przez służbę żydowskich żołnierzy w armii podziemnej, po przejawy antysemityzmu: prześladowania, denuncjacje czy nawet morderstwa. Opisuje militarne, cywilne i polityczne frakcje Polskiego Państwa Podziemnego, przedstawia też sylwetki przywódców podziemia. Rozróżnia postawy władz, dowódców i zwykłych żołnierzy, wyjaśnia zmiany zachodzące na kolejnych etapach wojny, a także na specyfikę regionalną. Wychodzi poza jednoznaczne oceny i nie boi się zwrócić uwagi na to, że historia nie jest czarno-biała.

Książka po raz pierwszy ukazała się w 2015 roku w języku angielskim nakładem Cambridge University Press. Intencją autora było to, by przedstawić rzetelny obraz relacji Żydów z polskim podziemiem w okupowanym kraju, oparty na solidnym i różnorodnym materiale źródłowym.


RECENZJA
"Polskie Państwo Podziemne i Żydzi" Joshua D. Zimmermana to jedna z licznych książek wpisujących się w nurt okołoholokaustowy. W zamierzeniu ma ukazywać stosunek Polskiego Państwa Podziemnego do ludności pochodzenia żydowskiego w czasie drugiej wojny światowej. W praktyce odnosi się jednak również do stanowiska Rządu Londyńskiego i nastrojów wśród ludności cywilnej. Zimmerman bazuje tu na licznych dokumentach, takich jak raporty AK, korespondencja między Rządem na Uchodźstwie a dowództwem AK, czy artykuły prasy podziemnej. Posiłkuje się również współczesnymi publikacjami. Co zaskakujące w gąszczu literatury z zakresu podjętej tu tematyki - autor nie uprawia propagandy. Analizuje różne źródła, nie dopasowując swojej opowieści do z góry założonej tezy. Jakkolwiek zdarzają mu się pewne nieścisłości, pominięcia, błędy -  można odnieść wrażenie, że nie wypływają one z uprzedzeń czy ze złej woli, a raczej z niezrozumienia pewnych kwestii.

Jak bardzo sprawy polskie są dla autora niezrozumiałe, świadczy choćby fakt, iż automatycznie przypisuje on sprzyjanie emancypacji kobiet w Polsce poglądom lewicowym, podczas gdy w przypadku Polski kwestia ta jest nieco bardziej złożona. Emancypacja Polek wypływa tu w dużej mierze z roli kobiety w trudnej polskiej historii i nie dokonała się na fali jakiejkolwiek rewolucji. Tu można przytoczyć choćby fakt, że w momencie odzyskania niepodległości, kobiety od razu otrzymały prawa wyborcze - bez walki. Ponadto większość kobiet kandydujących w tych wyborach miało poglądy prawicowe, narodowe. Autor rozumiałby to, gdyby sięgnął wgłąb polskiej historii. Podobnie gdyby sięgnął do powojennych losów Polski, zrozumiałby zasadność obaw Polaków co do planów Stalina.

Zimmerman wprowadzając czytelnika w tematykę, opisuje sytuację społeczną i polityczną Polski w czasie drugiej wojny światowej i czasu okołowojennnego. Tu kreśli pewien kontekst stosunków polsko-żydowskich, acz ogranicza się do interesującego go okresu, czasem posuwa się też do uproszczeń. Nie jest to zatem pełen kontekst, choć w pewnej mierze zadowalający. Niemniej do pełni sukcesu należałoby pokusić się o wprowadzenie, w którym przedstawiono by sytuację Żydów w Europie na przestrzeni wieków (szczególnie zaś w czasie drugiej wojny światowej), okoliczności osiedlenia się ich w Polsce, a także pełną sytuację prawną Żydów w Polsce od momentu ich przybycia do czasów drugiej wojny światowej. W tym świetle sytuacja byłaby bardziej zrozumiałą dla czytelnika z zewnątrz.

W końcu opisując stosunki między Polskim Państwem Podziemnym a Żydami, Zimmerman skupia się przede wszystkim na reakcjach tych pierwszych i tragicznych losach tych drugich. Zauważa co prawda trudną sytuację Polski i jej nieżydowskich obywateli, jednak zdaje się nie wyciągać z tego wniosków. Na przykład wspomina o karze śmierci dla Polaków w jakikolwiek sposób pomagającym Żydom, jednocześnie z niechęcią pisze o części społeczeństwa polskiego, która nie podejmowała się takiej pomocy. Nie wspomina natomiast choćby o tym, że obóz koncentracyjny Auschwitz był początkowo miejscem kaźni Polaków. Nie wspomina również o tym, że kara śmierci dotyczyła nie tylko pomagającego Żydom, ale często jego rodziny, współlokatorów czy wreszcie całych wiosek. O tych spalonych polskich wioskach również nie pisze.

I jeszcze garść uwag na koniec. Rozdziały, w których autor opisuje stosunki polsko-żydowskie, są pisane miejscami dość chaotycznie. W jednym akapicie sąsiadują ze sobą zdania dotyczące zbrodni niemieckich na ludności polskiej i żydowskiej, niechęci społeczeństwa do Żydów, wreszcie pogromów - prawdziwych czy też nie - na Kresach. W przypadku tych  ostatnich autor nie analizuje kto właściwie za nie odpowiada, w rezultacie zbrodnie choćby litewskie przypisując ? z premedytacją czy też przez niezgrabność językową - Polakom. Wszystko to tworzy czasem taki misz-masz, że właściwie nie wiadomo już kto za co odpowiada. Niektóre sformułowania, nie wyjaśnione do końca, sugerują powszechność negatywnych zjawisk w społeczeństwie polskim. Brakuje tu szczegółowych statystyk dotyczących zbrodni dokonanych przez poszczególne narody na Żydach i porównania ich z rozmiarami pomocy, jakiej Żydzi od tych narodów doświadczyły. Wpisanie zjawisk w ogólnoeuropejski krajobraz i ukazanie prawdziwych ich wymiarów, byłoby bardziej klarowne i uczciwsze.

Książkę mimo swoich zastrzeżeń mogę polecić. Nie z przekory, po prostu na rynku jest tyle kłamliwych publikacji, że ta książka może być pewnym powiewem normalności na międzynarodowym rynku książki historycznej. Otóż odnoszę wrażenie, że Zimmerman nie prowadzi propagandy, a niedociągnięcia książki wynikają tu nie z zapalczywości autora, a z odmiennej perspektywy, kiepskich przewodników, niezrozumienia, a także - co widoczne również na poziomie języka - z głęboko zakorzenionych osobistych przekonań autora. On próbuje naprawdę analizować - co prawda dość wybiórczo, ale nie jednokierunkowo - źródła. Jeśli jestem naiwna - cóż, wciąż uważam że na tle większości książek traktujących o stosunkach polsko-żydowskich, ta zdaje się należeć do niewielkiej grupy tych, których autorom zależy choć trochę na poznaniu prawdy.

Iwona Ladzińska

Komentarze

Ostatnie     recenzje

Nowości

FILM
KSIĄŻKA
MUZYKA
GRY

Konkursy

Newsletter

Chcesz wiedzieć więcej niż inni? Tylko w naszym Newsletterze dowiesz się wszystkiego z pierwszej ręki!
ekspres do biura warszawa
automaty vendingowe

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Urodzinowa impreza Gutek Film w barStudio!

25-lecie Gutek Film w barStudio już 7 grudnia. Za konsoletą Roman Gutek... »

Boskie Targi Bożonarodzeniowe

Zapraszamy na kolejne, 29. Targi Bożonarodzeniowe do Państwowego Muzeum... »

Dni Nagrody Lux

29 listopada – 1 grudnia zapraszamy miłośników kina na bezpłatne po... »

Nasze     Patronaty

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook