Duzeka.pl

Katalog

Książka A-Z

OPIS PRODUKTU

23.11.2020, 13:29
  • Autorka Dorota Pająk-Puda
  • Wydawnictwo MG
  • Wydanie I
  • Data wydania 30.09.2020
  • Kategoria powieść
  • ISBN 978-83-7779-649-8
  • Liczba stron 325

OCENA

Sonka. Ostatnia żona Jagiełły
Wyobraź sobie, że masz siedemnaście lat i musisz wyjść za mąż za siedemdziesięcioletniego mężczyznę, który przed tobą miał już trzy żony. Wszystkie były królowymi, bo twój przyszły mąż to król i nazywa się Władysław Jagiełło. Ten Jagiełło.

Młodziutka księżniczka Holszańska, trafia prosto w mizoginiczny świat piętnastowiecznego Wawelu, gdzie zmierzyć się musi z mitem wielkiego małżonka i intrygami wszechpotężnego kardynała Oleśnickiego. Ma jedno zadanie - dać dziedzica starzejącemu się tytanowi. Sonka nie umie czytać ani pisać, ale ma jeden atut, który od zarania dziejów nigdy nie stracił na wartości - urodę?

Oto próba wyciągnięcia z cienia historii niedocenianej królowej Zofii, tej która dała początek dynastii Jagiellonów.


RECENZJA
Litwa, 1422 rok. Siedemnastoletnia Zofia Holszańska opuszcza rodzinny dom i udaje się do Polski, gdzie czeka na nią przyszły mąż: starszy o pół wieku Władysław Jagiełło. Młodziutka księżniczka nie umie czytać ani pisać, ma jednak dar, który w oczach starzejącego się króla jest wart znacznie więcej niż wykształcenie, czyli nieprzeciętną urodę. Mimo to polski władca traktuje żonę z dystansem i chłodem, nie zważając na jej przerażenie i tęsknotę za domem. Jego nastawienie zmieniają dopiero narodziny pierwszego syna, dziedzica korony Jagiellonów.

Standardowe mamy z lat 80. czytały swoim dziewięcioletnim córkom "Anię z Zielonego Wzgórza", moja czytała mi natomiast "Trylogię" Henryka Sienkiewicza - przypuszczam, że to właśnie temu zawdzięczam namiętną miłość do powieści historycznych, która przetrwała zresztą dzieciństwo i została mi do dziś. I dobrze, gdyby nie ona bowiem, pewnie nie zwróciłabym uwagi na niepozornie wydaną i pozbawioną promocji "Sonkę. Ostatnią żonę Jagiełły". Byłby to błąd, Dorocie Pająk-Pudzie udało się bowiem stworzyć powieść interesującą i wciągającą, zdolną skutecznie odwrócić uwagę czytelnika od świata współczesnego, co zwłaszcza dziś jest osiągnięciem na wagę złota.

Nie, Sonka nie jest monumentalnym dziełem historycznym, zawierającym panoramiczny obraz historii XV-wiecznej Polski. To bardzo kameralny, minimalistyczny wręcz portret królowej, ale przede wszystkim kobiety: wrażliwej, czującej, mającej plany i marzenia, a stanowiącej jedynie pionek na historycznej szachownicy. Wydanej za mąż za obcego, starszego o pół wieku mężczyznę, zmuszoną do zmiany religii, zredukowanej do łona mającego wydać na świat przyszłego króla, wreszcie całkowicie zmarginalizowanej i odesłanej w niebyt. Jedynym zadaniem Zofii Holszańskiej, księżniczki litewskiej i królowej Polski, było urodzenie spadkobiercy Władysławowi Jagielle, który po trzech małżeństwach posiadał jedynie nastoletnią córkę. Sonka to zadanie wypełniła - dała Polsce dwóch przyszłych królów, zapoczątkowując tym samym dynastię Jagiellonów. Mimo to nie zyskała szacunku najbliższego otoczenia króla, wielka historia również nie poświęciła jej wystarczającej uwagi - na kartach dziejów zapisała się bardziej jako inspiratorka i fundatorka pierwszego tłumaczenia Biblii na język polski niż monarchini. I bohaterka jednego z najgłośniejszych skandali obyczajowych z udziałem koronowanych głów.

Dorota Pająk-Puda zrezygnowała z litej narracji na rzecz krótkich, czasem zajmujących zaledwie pół strony, migawek z życia królowej. Skupiła się na najważniejszych wydarzeniach, nie omijając jednak intymnych, prywatnych chwil Zofii z dziećmi, kochankiem i ukochanymi psami. Taka kompozycja to ciekawy zabieg i faktycznie skuteczny, gdy chce się zmieścić kilkadziesiąt lat życia bohatera na nieco ponad trzystu stronicach, dający jednak dość powierzchowny obraz - wiele wątków autorka potraktowała zbyt pobieżnie, jakby prześlizgując się po nich w pośpiechu, przez co powieść momentami przypomina wyliczankę, w której Dorota Pająk-Puda odhacza kolejne istotne punkty do opisania, już myśląc o kolejnych. Zabrakło ponadto głębszego spojrzenia na związek Zofii z Jagiełłą, jej konflikt z Oleśnickim, miłość do Jana Hińczy, zmieniające się relacje z krakowskim dworem, oraz proces związany z oskarżeniami o cudzołóstwo; więcej uwagi autorka mogła też poświęcić ciekawej więzi, jaką Zofia nawiązała z synową Elżbietą Rakuszanką - wszystko to, niezmiernie przecież interesujące, zostało zaledwie naszkicowane i zasygnalizowane. Dla czytelników szukających lekkiej (acz inteligentnej rozrywki) kompozycja ta może okazać się wystarczająca, w pozostałych może jednak zrodzić uczucie niedosytu.

To, co autorce z pewnością się udało, to przedstawienie osobowości królowej Zofii i ewolucji, jaką przechodziła w miarę dojrzewania, a także miejsca kobiety w społeczeństwie XV-wiecznej Polski - miejsca nader podrzędnego, nawet gdy głowę tej kobiety zdobiła korona królewska. Nawet, a może przede wszystkim, jako monarchini Zofia była bowiem niemal całkowicie ubezwłasnowolniona - jak sama twierdziła, była żoną, ale nie do końca, była matką, ale jakby nie była, bo synów odebrano jej w kilka lat po ich przyjściu na świat, nawet miłości musiała się wyrzec. Krępowały ją zasady dworskiej etykiety i królewskie obowiązki - w chwili wstąpienia na tron Zofia musiała bowiem wyrzec się bycia czującą, wrażliwą kobietą, i stać się żywym konstruktem społecznym. Ten aspekt życia bohaterki autorka potraktowała z należytą pieczołowitością, pokazując, że wysokie urodzenie i jeszcze wyższa pozycja społeczna dawała Sonce mniej wolności niż krakowskiej mieszczce. Zwraca też uwagę styl, w jakim powieść została napisana - Dorota Pająk-Puda pisze lekko, lecz inteligentnie i finezyjnie, nie stroniąc od ciętego humoru. Język stylizuje na archaiczny, robi to jednak z dużym wyczuciem - tak, by przywołać klimat XV-wiecznej Polski, ale nie wystraszyć czytelnika nadmiarem trudnej dziś do zrozumienia staropolszczyzny.

"Sonka" to udana powieść, zapewniająca dobrą, inteligentną rozrywkę na kilka jesiennych wieczorów, budząca jednak niezaspokojony apetyt na więcej. Bez wątpienia też istotna, przypominająca bowiem niedocenianą polską królową - kolejną kobietę, dla której zabrakło miejsca w pamięci Wielkiej Historii.

Blanka Katarzyna Dżugaj

Komentarze

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Urodzinowa impreza Gutek Film w barStudio!

25-lecie Gutek Film w barStudio już 7 grudnia. Za konsoletą Roman Gutek... »

Boskie Targi Bożonarodzeniowe

Zapraszamy na kolejne, 29. Targi Bożonarodzeniowe do Państwowego Muzeum... »

Dni Nagrody Lux

29 listopada – 1 grudnia zapraszamy miłośników kina na bezpłatne po... »

Nasze     Patronaty

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook