Duzeka.pl

Katalog

Film A-Z

OPIS PRODUKTU

2.12.2016, 16:37
  • Tytuł Sprawiedliwy
  • Tytuł oryginalny Sprawiedliwy
  • Reżyser Michał Szczerbic
  • Dystrybutor Monolith
  • Obsada Jacek Braciak, Urszula Grabowska, Jan Wieczorkowski, Aleksandra Hamkało, Beata Tyszkiewicz, Maja Komorowska
  • Data premiery 2016-02-19

OCENA

Sprawiedliwy

Hanna przyjeżdża do Polski, by odbyć podróż śladami swej przeszłości. Wyjechała stąd jako dziewczynka ocalona z wojennej zawieruchy, a wraca jako piękna, silna kobieta. Pamięta ludzi, którzy jej pomogli i miejsca, w których przeżyła dramatyczne dzieciństwo. Nie potrafi jednak pogodzić się z przeszłością. Ta podróż będzie dla niej powrotem do najtrudniejszych, ale i najważniejszych dni jej życia. Do prawdy o ludziach, którzy zaryzykowali wszystkim, by pomóc ukryć ją przed złem tego świata. I do Pajtka, miejscowego dziwaka, który stał się jej najbliższym przyjacielem. On potrafił odnaleźć radość w najgorszych chwilach i sprawić, że mała samotna dziewczynka, czuła się bezpieczna i kochana. Spotkanie z nim po latach, może być dla Hanny nowym początkiem.

Film został objęty programem edukacyjnym KinoKlasa.



RECENZJA

Poza obiegiem festiwalowym, trudno było usłyszeć o "Sprawiedliwym" w reżyserii Michała Szczerbica. Trafił wprawdzie do kin, ale wyłącznie studyjnych, a szerszej dystrybucji doczekał się dopiero na DVD. Szkoda, że przeszedł w zasadzie "bez echa", ponieważ to naprawdę ciekawy i godny uwagi film, zwłaszcza jeśli zestawimy go z innymi tytułami podejmującymi podobne problemy.


Ostatnie lata przyzwyczaiły nas do dwóch głównych sposobów realizowania filmów o tematyce historycznej w polskiej kinematografii: albo uderzamy w patos i robimy "epickie" martyrologiczne laurki o heroizmie, albo krytycznie rozliczamy się z przeszłością w duchu bolesnego naturalizmu. Ten pierwszy nurt reprezentują "wielkie widowiska" pokroju "Katynia" Andrzeja Wajdy czy "Bitwy Warszawskiej 1920" Jerzego Hoffmana, a przykładami drugiego podejścia mogą być "Pokłosie" Władysława Pasikowskiego albo "Róża" Wojciecha Smarzowskiego. 


Najnowszy film Michała Szczerbica (swoją drogą człowieka odpowiedzialnego za scenariusz do "Róży") mieści się gdzieś pośrodku. Z jednej strony w opowiadanej historii pojawiają się "niewygodne" wątki z niechlubnej historii Polski i Polaków, z drugiej zaś tematyzowane jest bohaterstwo - tym donioślejsze, że zwykłe, ludzkie. Fabuła skupia się bowiem na losach Hani, młodej Żydówki, która powraca do wioski, gdzie jako dziecko w czasie drugiej wojny światowej ukrywana była przed nazistami przez dwie polskie rodziny. Pretekstem do powrotu w rodzinne strony jest chęć wręczenia im medalu "Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata", czyli najwyższego izraelskiego odznaczenia cywilnego nadawanego nie-Żydom, przyznawanego przez Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Holocaustu Jad Waszem w Jerozolimie.


Reżyser, a jednocześnie scenarzysta "Sprawiedliwego" nie szczędzi widzom przykrych obrazów polskiego donosicielstwa czy cwaniactwa, ale jednocześnie ukazuje przykłady ciepła i szlachetności. Nie epatuje przy tym zanadto krwawymi, naturalistycznymi obrazami przemocy, a mimo to wciąż wyraźnie wyczuwalne jest wypaczenie, jakiemu w czasie wojny uległa rzeczywistość oraz zagrożenie, niepokój i inne bolesne emocje towarzyszące Hani i jej opiekunom. Michał Szczerbic nie rości sobie prawa do stawiania oceny, ukazuje za to różne oblicza zachowań Polaków w czasie kryzysu, różne postawy i czynniki je kształtujące.


Co więcej, choć każda z postaci jest inna, te kluczowe nie dają się raczej sprowadzić do jednej charakteryzującej je cechy. Pod tym względem najciekawiej wypadają moim zdaniem grany przez Jacka Braciaka Pajtek (jego szacunek do życia zasadza się na więcej niż jednym poziomie, a przy tym wrażliwość nie wyklucza siły charakteru) oraz Dziunia (w tę wciela się Katarzyna Dąbrowska), bodaj najbardziej ambiwalentnie ukazana bohaterka, prezentująca na poziomie wartości i charakteru różne odcienie w skali szarości. Zarówno jej postać, jak i większość pozostałych stanowiła dobrą okazję do wykazania się umiejętnościami aktorskimi. W większości przypadków aktorzy tę szansę wykorzystali, niezależnie od przypadającego im czasu ekranowego (swoją drogą szkoda, że Beata Tyszkiewicz pojawia się na ekranie wyłącznie w jednej króciutkiej scenie). W moim odczuciu, poza już wspomnianymi, najlepiej zaprezentowali się Jan Wieczorkowski, Anna Kaczmarczyk, Tomasz Borkowski, Lech Dyblik i Maja Komorowska.


Niestety, nie wszystkie decyzje obsadowe okazały się równie udane. O ile niewykorzystanie możliwości zbudowanych za sprawą zatrudnienia tak utalentowanych aktorek, jak Urszula Grabowska czy wspomniana już Beata Tyszkiewicz można jeszcze jakoś wybaczyć, o tyle dobór aktorek do roli kluczowej dla fabuły postaci, czyli Hani, jest co najmniej zastanawiający. Wcielająca się w dorosłą Hanię Aleksandra Hamkało wypadła wprawdzie lepiej niż np. w "7 rzeczach, których nie wiecie o facetach", ale o to akurat nietrudno, zważywszy na ogólną beznadzieję, jaką reprezentował sobą tamten film na każdym niemal poziomie. Aktorsko, jej kreacja sprawia wrażenie zbyt teatralnej i sztucznej, zwłaszcza w zestawieniu ze stonowaną grą bardziej utalentowanych koleżanek i kolegów z planu. Ba, nawet młodsza wersja Hani, w którą wcieliła się sześcio-siedmioletnia w czasie kręcenia "Sprawiedliwego" Ewelina Zawistowska, wypada bardziej wiarygodnie. Braki doświadczenia w pracy aktorskiej dziewczynka ta nadrabia bowiem urodą - zupełnie jakby na jej twarzy wymalowany był odpowiedni zakres emocji do tej postaci (pod tym względem przypomina nieco Julię Wróblewską w "Tylko mnie kochaj"). Rzecz w tym, że twórcy nie zadbali nawet o tak podstawowe detale, jak zgodność na poziomie cech wizualnych odtwórczyń tej samej roli - zmianę koloru włosów może da się jeszcze jakoś wytłumaczyć, ale zmiana koloru siatkówki? Ktoś tu się nie postarał.


Podobnie nierównie prezentuje się oprawa audiowizualna "Sprawiedliwego". Zarówno zdjęcia, za które odpowiada Jacek Petrycki, jak i muzyka autorstwa Roberta Wasilewskiego są... nijakie, niemalże przezroczyste. Momentami wydaje się wręcz, jakby była to produkcja sprzed wielu lat, na swój sposób po prostu staroświecka. Nie jest to zasadniczo wadą - bywa przecież, że nadmierne skupienie na stylu prowadzi do przeestetyzowania, przysłaniającego sensy i wymowę filmów. Tym niemniej, twórcy "Sprawiedliwego" próbowali nadać filmowi nieco artystyczny sznyt, wprowadzając np. onirycznie poetyckie ujęcia wody w zaroślach czy bawiąc się montażem (często powracają nagłe cięcia po krótkich dialogach, urywające sceny niczym "kropki nad i" puentujące tezy, a zarazem co jakiś czas pojawiają się ujęcia ewidentnie celowo przeciągnięte). W efekcie, koncepcja estetyczna całości traci swoją klarowność i zakrawa o stylistyczną pretensjonalność.


Na szczęście wszystko to nie umniejsza dramatycznej wartości całego filmu. Czy będzie to mój ulubiony tytuł traktujący o niełatwej przecież historii Polski i polskich Żydów w okresie drugiej wojny światowej? Na pewno nie, ale zdecydowanie warto dać mu szansę. To poruszająca opowieść o bezinteresownej dobroczynności w czasach terroru i strachu. Może posłużyć za źródło otuchy, ale przede wszystkim informacji, wiedzy. Próżno szukać tu politycznej, "jedynej prawdziwej historii", ukazującej Polaków wyłącznie w dobrym lub złym świetle. Szczerbic obrazuje konkretny wycinek drugiej wojny światowej, konkretne wątki i problemy, nakreślając dla tegoż wycinka, wątków i problemów szerszy kontekst, bez oczywistej i jednoznacznej oceny. To od widza zależy, jakie wnioski uda mu się z seansu wyciągnąć.


Kamil Jędrasiak

Komentarze

Ostatnie     recenzje

Nowości

FILM
KSIĄŻKA
MUZYKA
GRY

Konkursy




Newsletter

Chcesz wiedzieć więcej niż inni? Tylko w naszym Newsletterze dowiesz się wszystkiego z pierwszej ręki!
ekspres do biura warszawa
automaty vendingowe

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Amal Clooney wreszcie jest w ciąży?

Zmiana kształtów żony George'a Clooneya może wskazywać na to, że na... »

Wyprasowana twarz Madonny na okładce

59-letnia Madonna mimo upływu czasu nie rezygnuje z wizerunku młodziutk... »

Oficjalna sesja laureatów Złotych Globów!

W niedzielny wieczór, w hotelu Beverly Hilton w Beverly Hills po raz 74.... »

Nasze     Patronaty

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook