Duzeka.pl

Katalog

Książka A-Z

OPIS PRODUKTU

10.07.2015, 16:55
  • Autor Piotr Bojarski
  • Wydawnictwo Media Rodzina
  • Data wydania czerwiec 2015
  • ISBN 978-83-8008-075-1
  • Liczba stron 280

OCENA

Ściema

Dziennikarz śledczy, Patryk Chromy, próbuje na własną rękę ustalić sprawców niewyjaśnionej śmierci studenta brutalnie pobitego podczas pacyfikacji przez ZOMO antywojennej demonstracji. Mimo upływu prawie trzydziestu lat od tego zdarzenia odkrywanie krok po kroku przeszłości zdaje się być dla niego coraz groźniejsze. Kiedy wreszcie udaje mu się zidentyfikować sprawców zbrodni, spotyka go los swojego poprzednika, który już wcześniej próbował rozwikłać kryminalną zagadkę, lecz zniknął bez śladu.


Trzymająca w napięciu powieść pełna nawiązań do nieodległej jeszcze rzeczywistości stanu wojennego w Polsce.



RECENZJA

Do tej pory nie miałam bladego pojęcia, kim jest Piotr Bojarski. Nie słyszałam o wydawanych książkach jego autorstwa, czy napisanych przez niego artykułach. Po przeczytaniu "Ściemy" okazało się, że mam wiele do nadrobienia. Dziennikarz być może nie został jeszcze mistrzem kryminału, sensacji czy fikcji politycznej, ani nie ma ku temu aspiracji, ale widać w podejmowanych przez niego tematach oraz pomysłach na budowę wątku głównego całkiem spory potencjał. Jego najnowsza powieść na razie przeszła bez echa, lecz jestem pewna, że wielbiciele gatunku i polskiej prozy szybko do niej dotrą. Bo "Ściema" być może nie jest najlepszym rodzimym kryminałem, ale zdecydowanie wybija się na tle większości rodzimych propozycji.


Utrzymana w ciemnej tonacji okładka niewiele nam mówi. Zdjęcie studzienki ściekowej, obsypanej źdźbłami traw, suchymi liśćmi, ukrytej wśród traw, krzaków, która zdaje się być gdzieś w lesie lub na polnej drodze, może tylko kazać nam się domyślać, że nie będzie to sielankowa opowieść. Napisane czarnogranatową czcionką, przypominającą tą z maszyny do pisania, imię, nazwisko autora oraz tytuł książki wzmagają wrażenie, że to nie jest powieść, w której otrzymamy szczęśliwe zakończenie czy fortunny ciąg zdarzeń dla tych pozytywnych bohaterów.


Polska, Poznań, kwiecień 2010 roku, tuż po katastrofie w Smoleńsku. Trzydziestoletni poznański dziennikarz, Patryk Chromy, pisze artykuł o sprawie zabicia studenta na przystanku tramwajowym. Wydarzyło się to 28 lat temu, a obiegowa opinia mówiła o tym, że Roberta Niemczyka zatłukli na śmierć funkcjonariusze ZOMO. Jednak proces sądowy w 1991 roku, już w wolnej Polsce, nie udowodnił ich winy. Chromy spotyka się po kolei z czterema podejrzanymi funkcjonariuszami, a także z ludźmi, którzy w jakikolwiek sposób mieli styczność ze sprawą, i prosi ich o opowiedzenie ich wersji wydarzeń.  Czy uda mu się odkryć prawdę o wydarzeniach sprzed niemalże 30 lat? Czy dążenie do prawdy jest warte każdej ceny?


"Ściema" wyłamuje się nieco z klasycznych ram kryminału. Chromy stara się udowodnić winę ZOMO-wców i właściwie od początku pytanie brzmi - nie, kto to zrobił, a - czy to funkcjonariusze milicji zatłukli chłopaka na śmierć, czy jednak nie. Dziennikarz ma za zadanie dowieść, czy teza postawiona w 1991 roku, a także wtedy, gdy Niemczyk zginął, jest prawdziwa. Czytelnik właściwie od pierwszych stron jest przekonany o winie czterech podejrzanych. Napięcie wywołuje raczej ryzyko, które podejmuje Patryk, niepewność co do tego, co tak naprawdę wydarzyło się te 28 lat temu. Pytanie o to "kto"? schodzi przy tym na boczny tor.


Dziennikarz Gazety Wyborczej zasłynął z kryminałów retro utrzymanych w stylistyce fikcji politycznej, takich jak "Pętla" czy "Mecz". W przypadku "Ściemy" Bojarski rezygnuje z uczynienia głównym bohaterem powieści komisarza - pada na zawód, który wykonuje sam autor. Młody, poznański reporter jest przepełniony pasją, chęcią do działania, wykazuje się lepszymi zdolnościami śledczymi niż prokuratorzy czy policjanci. Nie poznajemy go zbyt blisko, niewiele wiemy o jego życiu, większość informacji uzyskujemy przez pryzmat wydarzeń, przez rodzaj zadawanych przez niego pytań podczas rozmów z ludźmi, którzy byli związani w ten czy inny sposób z tym wydarzeniem, przez jego reakcje na przeszłe wydarzenia i uzyskiwaną wiedzę o niedawnej historii lat 80.


Główny bohater, pomimo, że nie jest już podlotkiem, o PRL-u ma dość nikłe pojęcie - jak chyba każdy, kto urodził się po 1989 roku. Niejednokrotnie informacji o milicji czy innych działających instytucjach szuka w internecie, "googlując je" bądź korzystając z popularnej Wikipedii. Szokują go opowieści członków Solidarności o tym, jak milicja traktowała opozycję, do jakich tortur byli zdolni. Postać Patryka symbolizuje całą ignorancję obecnych dwudziesto- i trzydziestolatków wobec historii najnowszej.


Bojarski nie osądza PRL-u, funkcjonariuszy ZOMO czy "solidaruchów". Mimo to, jego kryminał jest jednocześnie polityczną opowieścią o niedawnych czasach, które dla tak wielu są mgłą historią. Przywołuje na kartach swojej powieści historię, która jest zlepkiem różnych incydentów - można tu wspomnieć chociażby o historii Piotra Majchrzaka czy Wojciecha Cieślewicza. Odsłania brutalność tamtych czasów, jednocześnie starając się jej nie komentować.


Piotr Bojarski osadził akcję swojej powieści w Poznaniu. Przemierzamy miejsca, które nawet ludzie znający to wielkopolskie miasto pobieżnie, są w stanie skojarzyć. Przy tym nie stara się upiększać miejsca, w którym mieszka, nie stara się o plastyczność opisów. Nie upiększa ani nie obrzydza Poznania, to raczej suche przywoływanie instytucji, miejsc, ulic, budynków, nie ocierające się nawet o emocjonalność.


Pomiędzy właściwymi rozdziałami napotkać możemy krótkie, jednostronne opisy przeżyć jakiegoś mężczyzny. Nie wiemy, czy to myśli oraz wydarzenia dotyczące sprawcy, ofiary, czy kogokolwiek innego.


Polityczno-kryminalna powieść z elementami sensacji wyróżnia się nieco konstrukcją fabularną, ale przede wszystkim podejściem do wątku głównego. Piotr Bojarski nie osądza żadnej ze stron, co tylko wychodzi jego najnowszej książce na plus. "Ściemę" niby łatwo i szybko się czyta, lecz ogrom zła, które wyrządziły jednostkom (i całemu społeczeństwu) lata przed 1989 rokiem bije z każdej strony, uświadamiając niektórym czytelnikom ich niewiedzę.


Ewa Nowicka


Komentarze

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Urodzinowa impreza Gutek Film w barStudio!

25-lecie Gutek Film w barStudio już 7 grudnia. Za konsoletą Roman Gutek... »

Boskie Targi Bożonarodzeniowe

Zapraszamy na kolejne, 29. Targi Bożonarodzeniowe do Państwowego Muzeum... »

Dni Nagrody Lux

29 listopada – 1 grudnia zapraszamy miłośników kina na bezpłatne po... »

Nasze     Patronaty

Wędrowiec cienia
W Wędrowcu Cienia Zane wyrusza wraz z przyjaciółmi na najtrudniejszą do tej pory wyprawę...

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook