Duzeka.pl

Katalog

Książka A-Z

OPIS PRODUKTU

22.12.2016, 10:27
  • Autor Zurli Arael
  • Wydawnictwo Iskry
  • Ilość stron 450
  • Numer wydania I
  • Data premiery 2016-11-09

OCENA

Szkło i brylanty. Gabriela Zapolska na tle epoki
Barwne życie Gabrieli Zapolskiej to romanse, skandale, stroje, brylanty... i ciężka praca. Arcydzieła i ramoty. Atakowana przez krytyków, odważnie walczyła o miejsce na literackim Parnasie. Jako aktorka chciała dorównać Modrzejewskiej. Choć urodzona w pałacu, żarliwie ujmowała się za najbiedniejszymi. Broniła praw kobiet, lecz wyśmiewała emancypantki. Uwodziła młodych mężczyzn, wciąż marząc o ciepłym rodzinnym gniazdku. I nieustannie chorowała. Arael Zurli pasjonująco opisuje życie i twórczość tej pięknej kobiety o niełatwym charakterze oraz dramatyczne okoliczności jej śmierci. W tle malownicza epoka fin-de-si'cle?u: teatr, moda, Paryż, ówczesne sensacje.


RECENZJA

Większości z nas nazwisko Gabrieli Zapolskiej kojarzy się z dramatem wchodzącym w skład kanonu lektur szkolnych, który był prawdziwą zmorą podczas lekcji polskiego - "Moralnością pani Dulskiej". Mało kto ma szersze pojęcie o jej bogatej i różnorodnej twórczości literackiej, a tym bardziej o pełnej wzlotów i upadków karierze aktorskiej. Niewielu wie, jak barwne i bogate miała życie - wypełnione skandalami i romansami, ale i ciężką pracą, naznaczone tragediami, które odcisnęły piętno na jej zdrowiu i psychice, ani jak fascynującą osobowość miała ta ekscentryczna, bezkompromisowa, pełna pasji kobieta o trudnym, wybuchowym charakterze. I pewnie nadal żylibyśmy w błogiej nieświadomości, gdyby nie publikacja Araela Zurliego. Ten polski biograf piszący pod pseudonimem zebrał imponująco obfity materiał faktograficzny dotyczący Zapolskiej, prześledził liczne wątki i motywy autobiograficzne obecne w jej twórczości i stworzył monumentalne, szalenie wnikliwe i drobiazgowe dzieło przybliżające czytelnikowi sylwetkę pisarki, omawiające jej twórczość literacką i działalność sceniczną z uwzględnieniem opinii ówczesnych recenzentów, a wszystko to w szerokim kontekście społeczno - kulturalnym epoki, w jakiej żyła.


Życie Gabrieli Zapolskiej, a właściwie Marii Gabrieli z Korwin-Piotrowskich Janowskiej nie było usłane różami. Choć urodziła się w rodzinie zamożnego ziemianina, w młodym wieku nabyła traumatycznych doświadczeń w prowadzonej przez zakonnice szkole z internatem; jako dziewiętnastolatka została wydana za mąż za carskiego oficera, który okazał się wiarołomnym łowcą posagów - rozwód z nim stanowił dla rodziny dostateczny powód, by zerwać z Gabrielą kontakty. Próba samobójcza, która zapoczątkowała poważne i długotrwałe problemy zdrowotne, nieustanne kłopoty finansowe, śmierć nieślubnej córeczki, urodzonej w tajemnicy i porzuconej w Wiedniu u fabrykantki aniołków, zawody miłosne, wreszcie literacka i aktorska kariera, która przebiegała z bardzo zmiennym szczęściem - kiedy już rozstała się z pierwszym mężem i samotnie pracowała na własne utrzymanie - oto pobieżny przegląd najważniejszych wydarzeń, które ukształtowały charakter Zapolskiej i ścieżkę jej życia.


Na dodatek pisarka, jako osoba niezwykle impulsywna i pełna temperamentu, nie była łatwa we współżyciu, często popadała w konflikty z otoczeniem: a to z własną rodziną, z dyrektorami poszczególnych teatrów, z jakimi była związana, z innymi aktorkami, a także krytykami literackimi i recenzentami czy redaktorami, którzy bardzo różnie oceniali jej twórczość i grę aktorską. Arael Zurli zauważa, że Zapolska nie najlepiej radziła sobie z krytyką - czy to konstruktywną, czy złośliwą i nieuzasadnioną. Kochała teatr, ale była to trudna miłość, gdyż recenzenci często nie zostawiali na jej kreacjach suchej nitki, podobnie jak krytycy literaccy na niektórych jej utworach; zarzucano jej grafomanię, nadmierny patos, skłonność do przesady i epatowanie naturalizmem, chwalono zaś za reporterski zmysł obserwacji, trafność spostrzeżeń, wrażliwość na problemy społeczne.


Autor zgromadził i przeanalizował imponującą ilość dokumentów i innych materiałów źródłowych dotyczących pisarki i jej epoki. Ze "Szkła i brylantów", zawierającego fragmenty korespondencji, zapisków, wspomnień i utworów Zapolskiej, recenzje ówczesnych krytyków (np. Boya - Żeleńskiego, Antoniego Słonimskiego, Tadeusza Peipera, Antoniego Langego, Jana Kasprowicza), wspomnienia innych znaczących postaci życia kulturalnego przełomu XIX i XX wieku (np. Ludwika i Ireny Solskich, Kornela Makuszyńskiego), wyłania się portret nietuzinkowej kobiety o wybuchowym charakterze, humorzastej, bezkompromisowej, nieustraszonej, momentami patetycznej, a z pewnością tragicznej, głęboko empatycznej, spragnionej uznania i miłości. Zurli, któremu nie można odmówić zdrowego obiektywizmu, choć łatwo wyczuwalna jest sympatia, jaką obdarzył swoją bohaterkę, ukazuje Gabrielę Zapolską taką, jaką była - punktując jej zalety i wady, nie wybielając jej i nie usprawiedliwiając nawet najbardziej dziwacznych czy niezrozumiałych zachowań i reakcji. Swoją narrację - nacechowaną przystępnym, gawędziarskim stylem - wzbogaca licznymi anegdotami na temat bohaterki, które niejednokrotnie charakteryzują ją trafniej, niż wielozdaniowy opis. Ogromną zaletą publikacji jest dokładna analiza i interpretacja wszystkich (sic!) dzieł pisarki, zgrabnie wpleciona w tok narracji, stosownie do omawianego etapu jej życia, co nie tylko pozwala nam prześledzić rozwój twórczości Zapolskiej, ale - jako że zawierają one liczne elementy autobiograficzne - wypełnić białe plamy w jej życiorysie czy rozstrzygnąć pewne niejasności. Moim zdaniem to znakomity pomysł, zważywszy na to, jak niewielu współczesnych czytelników ma szersze pojęcie o pisarstwie Zapolskiej. Tak więc "Szkło i brylanty" to wyjątkowo obszerna, bogata w szczegóły publikacja wnikliwie i rzetelnie prezentująca sylwetkę naszej dramatopisarki oraz gruntownie i dokładnie analizująca jej twórczość, ale również zawierająca mnóstwo informacji na temat obyczajowości i życia kulturalnego przełomu wieków, szeroko omawiająca inne znane postaci tamtych czasów - co niekoniecznie i nie do końca jest zaletą, gdyż często mnogość informacji przytłacza i sprawia, że łatwo jest stracić wątek. Niemniej jednak należy docenić tak kompleksowe potraktowanie tematu - szeroki kontekst społeczno - kulturowy pozwala przecież lepiej zrozumieć samą bohaterkę i zdaje się, że właśnie ten cel przyświecał autorowi. Arael Zurli dokonał fantastycznej rzeczy - przykurzonej i przebrzmiałej gwieździe fin de siecle'u przywrócił dawny blask, przypomniał, jak niezwykłą i fascynującą osobowością była, przybliżył jej zapomnianą - często niesłusznie - twórczość, a wszystko to z pasją zdeklarowanego wielbiciela, a zarazem reporterską wnikliwością i obiektywizmem. Przeczytajcie, bo warto.


Karolina Małkiewicz

Komentarze

  • Artykuły
  • Wywiady
  • Inne

Amal Clooney wreszcie jest w ciąży?

Zmiana kształtów żony George'a Clooneya może wskazywać na to, że na... »

Wyprasowana twarz Madonny na okładce

59-letnia Madonna mimo upływu czasu nie rezygnuje z wizerunku młodziutk... »

Oficjalna sesja laureatów Złotych Globów!

W niedzielny wieczór, w hotelu Beverly Hilton w Beverly Hills po raz 74.... »

Nasze     Patronaty

Biega
    na blogach

McClellan Brian ? Jesienna Republika. Trylogia magów prochowych t.3
Trzeci i ostatni tom trylogii Magów prochowych doczekał się wreszcie swojej kolejki do czytania.  Po lekturze tomu drugiego zastanawiałam się, czy autor zdoła mnie
Królestwo Książek
Darmowe książki dla Blogerek! (i Blogerów)
Cześć! Wiem, że może to zabrzmieć jak kiczowata reklama, ale akcja z pewnością taka nie jest.Dzielę się wiadomością ze wszystkimi Blogerkami
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Książkowa mania
BOOK TOUR: "Co mnie zmieniło na zawsze" - Amber Smith
Cześć, dziś kolejna książka, przeczytana w ramach Book Tour. Organizatorką jest autorka bloga "Wyznania uzależnionej od..książek"     Eden j
Mercy In Your eyes
Doodle Fusion: Planeta Bazgrołów
Stres to niestety nieodłączny element naszego życia. Towarzyszy nam niemal każdego dnia czy to w pracy, szkole, czy w domu. Można sobie z nim radzić na wiele ró
Elle Kennedy: Podbój
Autor: Elle KennedyTytuł: PodbójSeria: Off-Campus #3Stron: 448Wydawca: Zysk i S-kaBeztroska swoboda studencka powoli dobiega końca. Bohaterowie serii Off-Campus stopniowo docieraj
Zwiedzam wszechświat
Zapowiedzi marcowe [2017]
Luty minął jak z bicza strzelił, przyszła pora na marcowe zapowiedzi wydawnicze.Również i tym razem nie powala ilość nowości, które mnie w jaki
Redaktor na tropie
Mariusz Czubaj ?Martwe popołudnie?
Myślcie, a będzie Wam dane Żyjemy w czasach świętej trójcy. Ta trójca to media, biznes i polityka. Zacznę od sprostowania. I czepiania się. Choć
Kobietnik
"Tajemnicze kolorowanki" - kolorowanie i "wartości dodane";)
Pani naszej pierwszoklasistki stara się urozmaicać lekcje na wszelkie sposoby - wiadomo, że niesztampowe zadania przykuwają uwagę, wciągają, intrygują. Gdy zada
Angus Watson "Czas żelaza"
Zazwyczaj dzielę książki na trzy kategorie. Pierwszą stanowią dzieła, które przywracają czytelnikom wiarę w istnienie dobrej literatury. W szeregi drugie
Redaktor na tropie
Marcin Ciszewski ?Wiatr?
Nasza zima zła To miał być sylwester inny niż wszystkie, spędzony w surowych warunkach w schronisku na Kasprowym Wierchu, będącym mekką wszystkich szanują
Fascynacja książką
"Piąta pora roku" Nora K. Jemisin
Kiedy "Piąta pora roku" trafiła w moje ręce, od razu miałam ochotę ją przeczytać. W zależności od nastroju lubię sięgać po różne
Nałogowy Książkoholik
FELIETON: Wcale nas nie znacie!
źródłoPrzeglądając różnego rodzaju strony internetowe i czytając komentarze co poniektórych osób i nie ukrywajmy, że chodzi mi tu gł
Kobietnik
"Taki kot pomaluje każdy płot" - zwierzęcy bohaterowie podbijają nasze serca!:)
Sympatyczny zwierzak na okładce nie tylko fizjonomię ma uroczą - jest też istotką o złotym sercu, niezwykle empatyczną, pomysłową, działającą
Po drugiej stronie... książki
"Harry Potter i Kamień Filozoficzny", wersja ilustrowana
Dziś recenzja trochę nietypowa, bo zdjęciowa. Jestem pewna, że wielu z Was, tak jak i ja z niecierpliwością wyczekiwało tej daty: 21//22 października, premiera
Zwiedzam wszechświat
"Mnich"
Autor: Matthew Gregory LewisTytuł: "Mnich"Wydawnictwo: Vesper, 2016Ilość stron: 457Okładka: miękka ze skrzydełkamiW II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźni
Przedpremierowo: Co mnie zmieniło na zawsze [patronat]
Agresja. Brutalność. Przemoc na tle seksualnym.  GWAŁT. Niewiele jest książek młodzieżowych, które  podejmowałyby się próby przedst
Fascynacja książką
"Brama piekieł" Bill Schutt, J.R. Finch
Rozpoczął się listopad. Miesiąc raczej smutny, szary, ponury. Mniej więcej taką atmosferę daje się wyczuć podczas lektury "Bramy piekieł", chociaż
Kobietnik
"Królestwo Liter" - takie pisanie jest miłe niesłychanie:)
O dziwo Starsza jest najpilniejszą uczennicą, mimo że jeszcze w przedszkolu deklarowała ze łzami w oczach: "Ja nie chcę do sioły, nigdy nie pójdę do sio&
Zostań najbogatszym Ojcem Chrzestnym - recenzja gry Kasa i Spluwy
Gry imprezowe goszczą u nas często. Bardzo cenimy sobie tytuły w których może zasiąść więcej niż  osób, gdyż mamy wielu znajomych l
facebook