Bohaterki książki, Geumbok i Chunhui, żyją w czasach ogromnych przemian i zagadkowych sprzeczności. Geumbok, zwyczajna dziewczyna z ubogiej wioski, dzięki połączeniu przypadku i umiejętności, odradza się jako odnosząca sukcesy przedsiębiorczyni. Jest wręcz zadziwiająco zdolna do wykorzystywania możliwości oferowanych przez coraz bardziej kapitalistyczne środowisko, podczas gdy jej niezwykła postura i siła, a także niezdolność do mówienia, czynią ją ofiarą coraz bardziej represyjnego systemu Korei Południowej.
Chunhui, niema córka Geumbok o potężnej budowie i niezwykłej sile, jest często traktowana przez matkę z pogardą i obojętnością. Choć była niema, potrafiła porozumiewać się ze słoniem o imieniu Jumbo, którego znała od dzieciństwa i który był jej jedynym przyjacielem.
Życie matki i córki jest naznaczone klątwą „starej wiedźmy” i jej jednookiej córki, których historie bezpośrednio wiążą się ze szczęściem Geumbok, jej ostatecznym upadkiem i tragiczną śmiercią w Pyeongdae.
Geumbok i Chunhui to również osoby uwięzione między zderzającymi się kulturami, w epoce, w której erozja życia na wsi i rosnący wpływ kultury amerykańskiej niespokojnie mieszają się z tradycyjnymi wierzeniami i przesądami.
Choć większość książki traktuje o matce, to po jej śmierci akcja toczy się dalej. Oswobodzona z toksycznej relacji z matką córka walczy o przetrwanie w samotności pośród ruin dziedzictwa Geumbok, starając się zarobić na życie, wykorzystując i rozwijając umiejętności nabyte w młodości. Nie do końca rozumie jednak świat, w którym żyje. Ba, nie rozumie nawet transakcji sprzedaży, nie potrafi nawiązać kontaktu. W końcu umiera, a jej szczątki i los będzie podstawą badań studenckich.
Książkę ciężko się czyta. Narracja przeskakuje między przeszłością a teraźniejszością, śledząc losy tych różnych postaci oraz ludzi i wydarzeń, które wpływają na ich życie. Autorka wplata w tę opowieść wątki związane z ambicją, stratą, tożsamością płciową i polityką, macierzyństwem i odnalezieniem rodziny.
Chociaż historia Geumbok dominuje w większej części narracji i śledzimy jej zmagania, gdy pokonuje pozornie nie do pokonania przeszkody, to właśnie historia Chunhui okazała się dla mnie najbardziej poruszająca emocjonalnie. Życie Geumbok jest brutalne, pozbawione właściwie szczęścia, proste, ale w mocno odpychający sposób. Świat zamkniętej w ciszy córki, która potrafi dostrzec piękno w fakturze cegieł, pozwala wreszcie utożsamiać się z jakimś bohaterem książki.
Symbolika wieloryba – zwierzęcia, które Geumbok widzi po raz pierwszy w mieście portowym i które pozostawia w niej niezatarte wrażenie – oraz jego wpływ na jej życie i działania na różnych etapach życia Geumbok są dobrze skonstruowane. Jej obsesja przypomina mi nieco kapitana Ahaba z „Moby Dicka” Hermana Melville’a.
Ciekawa, choć według mnie nieco zmarginalizowana w stosunku do brutalnych i czysto zwierzęcych opisów seksualnych, jest zmiana, jaką Geumbok wprowadza w sobie pod koniec życia. Dla mnie jest przede wszystkim oznaką jej rozczarowania sposobem, w jaki postrzegano i traktowano kobiety w tamtych czasach, a także tym, jak ona sama postrzegała mężczyzn w kategoriach władzy i wpływów.
Śledząc losy tych kobiet, autorka prowadzi nas przez zmieniający się krajobraz społeczny, gospodarczy i polityczny Korei Południowej, obejmujący wojnę koreańską, komunizm i jego następstwa, narodziny kapitalizmu, modernizację i dobrobyt gospodarczy, a także kwestie związane z rolami płciowymi i polityką.
Sam autor uważa książkę za swoistą sagę rodzinną, a nawet porównuje ją do specyficznych koreańskich form, takich jak pansori (opera ludowa). Choć jest w niej sporo realizmu magicznego i humoru, które powinny rozładowywać napięcie i obrzydzenie, jakie przedstawiają niektóre sceny, nie potrafiłam otrząsnąć się ze złego wrażenia, jakie to napięcie i obrzydzenie we mnie pozostawia lektura. Książka specyficzna, nie każdemu polecam.
Monika Kilijańska
Autor: Myeong-Kwan Cheon
Tłumaczenie: Anna Diniejko
Tytuł: Wieloryb
Tytuł oryginału: 고래 (Golae)
Seria i nr tomu:
Wydawnictwo: Znak Literanova
Wydanie: I
Data wydania: 2024-09-25
Kategoria: literatura piękna
ISBN: 9788324096695
Liczba stron: 416
